Έγγραφο · Βιοποικιλότητα · Βοτανικός Κήπος

Εγγραφή των βοτανικών κήπων στον κατάλογο των αναγνωρισθέντων επιστημονικών ιδρυμάτων


Με το κλείσιμο του Παγκόσμιου Έτους Βιοποικιλότητας!

Ένα πολύ σημαντικό έγγραφο, από το ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ. Υπάρχει ελπίδα λοιπόν!

ΘΕΜΑ: Εγγραφή των βοτανικών κήπων στον «κατάλογο των αναγνωρισθέντων επιστημονικών ιδρυμάτων, σύμφωνα με το άρθρο VII παρ.6 της Σύμβασης CITES και το άρθρο 7 παρ. 4 του Κανονισμού (ΕΚ) 338/97».

ΣΧΕΤ.:

α) Το ισχύον θεσμικό πλαίσιο εφαρμογής της Σύμβασης CITES.

β) Η αριθ. 104853/4953π.ε./06-02-2006 Κοινή Απόφαση των Υπουργών Οικονομίας και Οικονομικών και Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων «Κατοχή και διακίνηση των ειδών της αυτοφυούς χλωρίδας και άγριας πανίδας και των δειγμάτων αυτών, επεξεργασμένων ή μη, που χρησιμοποιούνται για δάνεια ή ανταλλαγές για μη εμπορικούς σκοπούς μεταξύ αναγνωρισμένων επιστημόνων και επιστημονικών ερευνητικών ιδρυμάτων – Τροποποίηση και συμπλήρωση της αριθμ. 331794/12-03-1999 “Εμπορία των ειδών της άγριας πανίδας και της αυτοφυούς χλωρίδας” (ΦΕΚ 281/τ.Β΄/31-03-1999) κοινής απόφασης των Υπουργών Εθνικής Οικονομίας και Γεωργίας» (ΦΕΚ 198/τ.Β΄/13-02-2006).

Η χλωρίδα είναι ένας παγκόσμιος πόρος η εκμετάλλευση του οποίου απαιτεί σύνεση και προσοχή.  Τα φυτά και τα φυτικά προϊόντα χρησιμοποιούνται παγκοσμίως από τις ανθρώπινες κοινωνίες για ευρεία ποικιλία πρακτικών και εμπορικών χρήσεων. Η αυξανόμενη ζήτηση παγκοσμίως πλείστων ειδών χλωρίδας από ολοένα αυξανόμενο ανθρώπινο πληθυσμό, με την αυξανόμενη υποβάθμιση και καταστροφή των βιοτόπων, απειλεί πολλά φυτικά είδη με εξαφάνιση ή μείωση των πληθυσμών τους σε επίπεδα στα οποία αυτά δεν δύνανται να μας παρέχουν πλέον αυτές τις χρήσεις.

Η ρύθμιση του διεθνούς εμπορίου φυτών αποτελεί μια σημαντική συμβολή στην κατεύθυνση της προστασίας των εμπορικά εκμεταλλευόμενων ειδών, ιδιαίτερα εκείνων που στην παρούσα χρονική στιγμή αντιμετωπίζουν απειλή εξαφάνισής τους από τη φύση. Οι βοτανικοί κήποι σ’ όλο των κόσμο έχουν τεράστια δυνατότητα να επηρεάσουν την μελλοντική ανάπτυξη του εμπορίου φυτών και να ενθαρρύνουν τη χρήση των άγριων φυτών ως αειφόρου πόρου.

Ένας κεντρικός ρόλος των βοτανικών κήπων είναι παραδοσιακά να δρουν ως ex situ αποθήκες γενετικού υλικού άγριων φυτών. Εντούτοις, πολλοί βοτανικοί κήποι εξελίσσονται πλέον ως πολυλειτουργικά κέντρα βοτανικών πόρων για τη μελέτη και τη διατήρηση της βιοποικιλότητας, μέσω της έρευνας στη βοτανική, την οικολογία και τη φυτοκομία, τη μελέτη των οικοτόπων, τη διαχείριση και αποκατάσταση, την επανεισαγωγή ειδών, την περιβαλλοντική εκπαίδευση και την περιβαλλοντική βιωσιμότητα. Οι βοτανικοί κήποι όχι μόνο διαθέτουν τις τεχνικές, την υποδομή και την τεχνογνωσία για την παροχή πρακτικών μέτρων και συμβουλών για την προστασία των απειλούμενων ειδών, αλλά μπορούν να είναι σε θέση να ενεργούν ως  ενδιάμεσοι μεταξύ των διαφόρων επιστημονικών και εμπορικών φορέων. Οι βοτανικοί κήποι παρέχουν επίσης μια σημαντική σύνδεση με τις τοπικές κοινωνίες και την εκπαίδευση των μελλοντικών γενιών.  Αυτές οι διασυνδέσεις είναι συχνά πολύ πιο ισχυρότερες και ζωντανές από ότι είναι δυνατό για τις πιο επίσημες κρατικές υπηρεσίες και τις αρχές της CITES.

Επιβάλλεται κατά συνέπεια οι βοτανικοί κήποι που λειτουργούν στη χώρα μας αφενός να είναι πλήρως ενήμεροι για το ισχύον θεσμικό πλαίσιο,  τις αρχές και τις πρακτικές της Σύμβασης CITES και να συμμορφώνονται με τις διατάξεις της σύμβασης ώστε να αποφεύγεται η ακούσια συμμετοχή τους σε παράνομο ή μη βιώσιμο εμπόριο φυτών και αφετέρου να αντιληφθούν τον θετικό ρόλο που μπορούν και οφείλουν να παίξουν στην υποστήριξη της εφαρμογής της CITES και στον περιορισμό των επιζήμιων επιπτώσεων του εμπορίου στα φυτά που κινδυνεύουν με εξαφάνιση.

Η CITES παρέχει ένα μηχανισμό για τη ρύθμιση και την παρακολούθηση του διεθνούς εμπορίου των απειλούμενων άγριων φυτών ή των φυτών που μπορεί να καταστούν απειλούμενα στο μέλλον αν δεν υπάρχουν ρυθμίσεις. Οι βοτανικοί κήποι οφείλουν να έχουν κεντρικό ρόλο στην επιβολή και την επέκταση της CITES, ως μέρος της γενικής στρατηγικής τους και του κώδικα πρακτικής για τη διατήρηση των φυτών.

Η συλλογή ορισμένων σπάνιων ή εμπορικά επιθυμητών φυτικών ειδών για το εμπόριο αποτελεί τη μεγαλύτερη απειλή για την επιβίωσή τους στην άγρια φύση. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα στην περίπτωση που το περιβάλλον τους το ίδιο μπορεί να απειληθεί ή όταν αυτά τα είδη εμφανίζονται φυσικά σε χαμηλούς αριθμούς. Είναι λυπηρό το γεγονός ότι ορισμένοι επαγγελματίες και γνώστες ερασιτέχνες βοτανολόγοι και καλλιεργητές βοτάνων, καθώς και φαινομενικά φημισμένα εμπορικά συμφέροντα στη φυτοκομία, συνεχίσουν να συλλέγουν φυτά αδιακρίτως από το φυσικό τους περιβάλλον. Αυτά τα άτομα και οι φορείς όχι μόνο αγνοούν ηθικά ζητήματα, αλλά πολύ συχνά αποτυγχάνουν να λάβουν υπόψη τους νόμους που υπάρχουν για να προστατεύουν τα φυτά στο φυσικό τους περιβάλλον.

Οι βοτανικοί κήποι οφείλουν, ασφαλώς, να είναι πλήρως ενήμεροι και να σέβονται τη νομοθεσία που αφορά την διατήρηση των φυτών, τοπική, εθνική ή διεθνή. Παραπέρα οφείλουν να λειτουργούν με πνεύμα ισότιμης πρόσβασης και επιμερισμού των ωφελειών από τη χρήση όλης της φυτικής ποικιλότητας, μιας αρχής που είναι ο πυρήνας της Σύμβασης για τη Βιολογική Ποικιλότητα.

Κάθε φορά που σχεδιάζουν να αποκτήσουν φυτικό υλικό από το εξωτερικό, οι βοτανικοί κήποι θα πρέπει να είναι εξοικειωμένοι με τους νόμους για τη συλλογή και το εμπόριο των φυτών στις χώρες από τις οποίες προτίθενται να αποκτήσουν υλικό, επικοινωνώντας με τις αρμόδιες εθνικές ή διεθνείς αρχές για την παροχή συμβουλών.

Η διεθνής παρακολούθηση και ο έλεγχος του εμπορίου των απειλούμενων φυτών μέσω της CITES αποτελεί σήμερα το κύριο μέσο για τη διεθνή συνεργασία και την παρακολούθηση του εμπορίου των φυτών. Είναι ζωτικής σημασίας οι βοτανικοί κήποι να έχουν επίγνωση του τρόπου λειτουργίας της CITES και να ενεργούν εντός των ορίων των διατάξεών της.

Η Υπηρεσία μας, ως η Κεντρική Διαχειριστική Αρχή CITES της Ελλάδας, προκειμένου να διευκολύνει την επιστημονική ανταλλαγή των απαιτούμενων δειγμάτων για τη διεξαγωγή ταξινομικών ερευνών και ερευνών για τη διατήρηση των ειδών, παροτρύνει τους βοτανικούς κήπους της χώρας μας, ιδίως εκείνους που ιδρύθηκαν και λειτουργούν σε σχέση με Εκπαιδευτικά ή και Ερευνητικά ιδρύματα, να εξετάσουν το ενδεχόμενο να καταγραφούν ως “επιστημονικά ιδρύματα” στον «κατάλογο των αναγνωρισθέντων επιστημονικών ιδρυμάτων» που τηρεί η Κεντρική Διαχειριστική Αρχή CITES της χώρας μας, ειδικά αν αυτοί αναλαμβάνουν τακτικές ανταλλαγές υλικού που καλύπτεται από τη CITES.

Η διαδικασία καταγραφής είναι απλή και προβλέπεται στην ΚΥΑ αριθ. 104853/4953π.ε/06-02-2006 «Κατοχή και διακίνηση των ειδών της αυτοφυούς χλωρίδας και άγριας πανίδας και των δειγμάτων αυτών, επεξεργασμένων ή μη, που χρησιμοποιούνται για δάνεια ή ανταλλαγές για μη εμπορικούς σκοπούς μεταξύ αναγνωρισμένων επιστημόνων και επιστημονικών ερευνητικών ιδρυμάτων – τροποποίηση και συμπλήρωση της αριθμ. 331794/12.3.1999 “Εμπορία των ειδών της άγριας πανίδας και της αυτοφυούς χλωρίδας” (ΦΕΚ 281/Β΄/31.3.1999) κοινής απόφασης των Υπουργών Εθνικής Οικονομίας και Γεωργίας» (ΦΕΚ 198/Β΄/13-02-2006) την οποία μπορεί να κατεβάσει κάθε ενδιαφερόμενος από τον ειδικό για την εφαρμογή της Σύμβασης CITES στη χώρα μας δικτυακό τόπο στον δικτυακό τόπο του Υ.Π.Ε.Κ.Α. (www.ypeka.gr / ΔΑΣΗ / ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΥΜΒΑΣΗΣ CITES) ή επιλέγοντας απευθείας:

(http://www.ypeka.gr/LinkClick.aspx?fileticket=Pw5qVzcCCOo%3d&tabid=538).

Η ως άνω εγγραφή τους στον «Κατάλογο αναγνωρισμένων επιστημονικών ιδρυμάτων σύμφωνα με το άρθρο VII παρ.6 της Σύμβασης CITES και το άρθρο 7 παρ. 4 του Κανονισμού (ΕΚ) 338/97» επιτρέπει στους βοτανικούς κήπους να αποκτήσουν πλήρες πλεονέκτημα των ειδικών διατάξεων της CITES για την διεθνή μετακίνηση φυτικού υλικού για επιστημονικούς σκοπούς. Οι διατάξεις αυτές επιτρέπουν την ελεύθερη μετακίνηση μη εμπορικών δανείων, δωρεών ή ανταλλαγών μεταξύ επιστημονικών ιδρυμάτων που έχουν καταγραφεί από τη Διαχειριστικά Αρχή της Χώρας τους, δειγμάτων φυτολογίου, άλλων διατηρημένων, αποξηραμένων ή έγκλειστων μουσειακών δειγμάτων και ζώντος φυτικού υλικού, τα οποία φέρουν ετικέτα που έχει εκδοθεί ή εγκριθεί από τη Διαχειριστική Αρχή CITES.

Η μετακίνηση φυτικού υλικού μεταξύ βοτανικών κήπων μπορεί να περιλαμβάνει δάνεια, δωρεές ή ανταλλαγές:

  • σπόρων, μοσχευμάτων ή φυτών καλλιέργειας
  • αποξηραμένων ή άλλων διατηρημένων μουσειακών δειγμάτων ή δειγμάτων φυτολογίου.
  • δειγμάτων DNA

Τα σημαντικά σημεία που πρέπει να θυμάται κάθε βοτανικός κήπος που έχει αναγνωριστεί ως επιστημονικό ίδρυμα με τις ειδικές αυτές διατάξεις είναι ότι για να μπορεί να πραγματοποιηθεί, χωρίς έγγραφα CITES, μια τέτοια ανταλλαγή υλικού:

1.     Και τα δυο ιδρύματα πρέπει να έχουν καταγραφεί* από την αντίστοιχη, κάθε χώρας, Διαχειριστική Αρχή CITES, δηλ. και ο αποστολέας και ο παραλήπτης.

* Ο δικτυακός τόπος της CITES (www.cites.org) έχει πλήρη καταγραφή των επιστημονικών ιδρυμάτων παγκοσμίως. Αυτός ο τακτικά επικαιροποιούμενος κατάλογος παρέχει πλήρη στοιχεία των ιδρυμάτων που έχουν καταγραφεί σε όλες τις χώρες, συμπεριλαμβανομένου του αριθμού καταγραφής τους. Έλεγξε στο (cites.org / επέλεξε: National contacts & information /  επέλεξε χώρα / επέλεξε -κάτω από το Register : Scientific institutions / Instituciones cientificas / Institutions scientifiques).

2.     Το φυτικό υλικό μπορεί να περιλαμβάνει συλλογές από το φυσικό περιβάλλον** εφόσον έχει ετικέτα η οποία έχει εκδοθεί ή εγκριθεί από τη Διαχειριστική Αρχή CITES και εξάγεται μέσω ενός καταγεγραμμένου επιστημονικού ιδρύματος με την έγκριση αυτού του ιδρύματος.

** βάσει της ειδικής άδειας ερευνών από την αρμόδια αρχή, σύμφωνα με την αριθ. 105067/2901/14-06-2004 εγκύκλιο της Δ/νσης Αισθ. Δασών Δρυμών και Θήρας

3.     Όλο το υλικό πρέπει να συνοδεύεται από την κατάλληλη ετικέτα CITES.

4.     Οποιοδήποτε υλικό συλλεχθεί** από συλλέκτες που δεν εργάζονται από κοινού με κάποιο εθνικά καταγεγραμμένο ίδρυμα σε αποστολές σε άλλη χώρα και οι οποίοι προτίθενται να πάρουν το υλικό πίσω στην πατρίδα τους, θα χρειάζεται άδεια εξαγωγής CITES.

Οι Περιφερειακές Διαχειριστικές Αρχές CITES, στις οποίες αποστέλλεται το παρόν, παρακαλούνται να επιδείξουν τη δέουσα προσοχή ώστε να περιέλθει αυτό σε γνώση των βοτανικών κήπων που δραστηριοποιούνται στην περιοχή ευθύνης τους και να παράσχουν σ’  αυτούς κάθε επιπλέον πληροφόρηση απαραίτητη για την πλήρη ενημέρωσή τους σχετικά με τα της εφαρμογής της Σύμβασης  CITES στη χώρα μας, παροτρύνοντάς τους ιδίως:

  • Να επικοινωνήσουν και να μάθουν για τις εθνικές Αρχές CITES.
  • Να διασφαλίσουν ότι οι βοτανολόγοι πεδίου ή το προσωπικό τους έχουν γνώση των ιδιαίτερα απειλούμενων φυτών.
  • Να δημιουργήσουν μια θεσμική πολιτική προς την CITES.
  • Να εξετάσουν το ενδεχόμενο της καταγραφής του ιδρύματός τους στην εθνική Διαχειριστική Αρχή CITES ως «Αναγνωρισμένο Επιστημονικό Ίδρυμα.»
  • Να ελέγξουν τις συλλογές τους για φυτά των Παραρτημάτων της CITES και να διατηρούν πλήρη τεκμηρίωση για αυτά τα είδη.
  • Να διανείμουν πληροφόρηση για τη CITES σε όλο το προσωπικό τους και να διασφαλίσουν ότι αυτό κατανοεί τι απαιτείται από αυτούς.
  • Να εκχωρήσουν σαφή ευθύνη του προσωπικού για θέματα CITES με εξουσιοδοτημένο πρόσωπο κατά περίπτωση.
  • Να συμφωνήσουν και να εφαρμόσουν έναν θεσμικό Κώδικα Επικοινωνίας για την προσέγγιση των σπάνιων ή απειλούμενων άγριων φυτών, ανεξάρτητα από το αν αυτά περιλαμβάνονται ή όχι στην CITES.
  • Να αποκτούν πάντοτε άδειες εξαγωγής και, αν απαιτείται, άδειες εισαγωγής και ετικέτες CITES.
  • Να διασφαλίσουν ότι δεν φθάνουν στη συλλογή τους φυτά που έχουν συλλεχθεί παράνομα.

  • Να καταρτίσουν διαδικασίες για την απόκτηση των απαιτούμενων αδειοδοτήσεων για την εισαγωγή ή εξαγωγή φυτών που περιλαμβάνοντα στη CITES με τα συνεργαζόμενα με αυτούς ιδρύματα.
  • Να δημοσιοποιούν την αξία και τις απαιτήσεις της CITES και τον ρόλο τους στην εφαρμογή της μέσω επιδείξεων, εκθέσεων, εκπαιδευτικού υλικού και φυλλαδίων για τα φυτά και δημοσιευμάτων στον τύπο.
  • Να εξετάσουν τρόπους με τους οποίους μπορούν να αναμειχθούν πιο στενά με εθνικά και διεθνή θέματα εμπορίας φυτών, εργαζόμενοι συνεργατικά για παράδειγμα με τις εθνικές Αρχές CITES, την Επιτροπή Χλωρίδας της CITES, την BGCI, την TRAFFIC και την IUCN/SSC.
  • Να είναι πρόθυμοι και ικανοί να παρέχουν συμβουλές στις τοπικές και εθνικές αρχές για θέματα που σχετίζονται με φυτά του εμπορίου, ιδίως εκείνα που μπορεί να απειλούνται από εμπορική εκμετάλλευση. Επίσης να είναι πρόθυμοι να παρέχουν υποστήριξη στην προειδοποίηση του εμπορίου που αφορά στην εισαγωγή εξωτικών κατακτητικών ειδών και φυτικών παρασίτων.
  • Να ιδρύσουν ένα μακροχρόνιο πρόγραμμα για την καλλιέργεια, αναπαραγωγή και διανομή φυτών που κινδυνεύουν στην φύση εξαιτίας του εμπορίου τους, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που περιλαμβάνονται στη CITES, έτσι ώστε να μειωθεί ή ακόμη και να εξαλειφθεί η αγορά των παρανόμως εμπορευόμενων φυτών.
  • Να διανείμουν αναπαραγόμενο φυτικό υλικό, ενδεχομένως, σε:

–          εμπόριο φυτωρίων, επιλεγμένους ιδιώτες παραγωγούς και συλλέκτες,

–          οργανώσεις διατήρησης και άλλους φορείς, για χρήση του σε αποκατάσταση βιοτόπων ή προγράμματα ανάκαμψης του είδους,

–          άλλους βοτανικούς κήπους, εθνικούς και διεθνείς, για διατήρηση και έρευνα.

  • Να αξιολογήσουν τον βαθμό στον οποίο μπορούν να βοηθήσουν τις εθνικές Αρχές CITES ως εθνικό κέντρο διάσωσης για κατασχεμένα ή δημευθέντα φυτά, και να καταρτίσουν ένα πρόγραμμα για τη διατήρηση και αξιοποίηση αυτού του υλικού.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s