Uncategorized

Βοτανικός Κήπος Πανεπιστημίου Αθηνών.


Η ιστορία του Βοτανικού Κήπου του Πανεπιστημίου Αθηνών ξεκινά από το 1835 όταν με Β.Δ. «περί συστάσεως νεοφυτειών» ιδρύθηκε ο «Βοτανικός Κήπος εν Αθήναις, όστις θέλει χρησιμεύση εις την Φυσικοϊστορικήν Εταιρείαν, τα ιατρικά σχολεία και τα ανώτερα εκπαιδευτήρια».

Στο Διάταγμα αναφερόταν ως χώρος εγκατάστασης του Κήπου το δημόσιο κτήμα του Χασεκή, έκτασης 120 στρεμμάτων, στην Ιερά Οδό. Το κτήμα αυτό χρησιμοποιήθηκε ως δενδροκομείο από το 1836 και ως Βοτανικός Κήπος από το 1838, με καλλιεργητή το Γερμανό Σάιτζ, όταν καθηγητής της Βοτανικής (Φυτολογίας) στο Πανεπιστήμιο Αθηνών ήταν ο Κάρολος-Νικόλαος Φράας.

Το 1847 ο Θεόδωρος Χέλδραϊχ (T. von Heldreich) ζήτησε να διοριστεί επιμελητής ή καλλιεργητής του Βοτανικού Κήπου. Ο καθηγητής Ξαβέριος Λάνδερερ υποστήριξε το θέμα στη Σύγκλητο και υπέδειξε την ανάγκη της καλύτερης διοργάνωσης του Κήπου για την καλύτερη διδασκαλία της Φυτολογίας. Η αναδιοργάνωση αυτή έγινε κυρίως μετά το 1851 από τους Heldrich και Θ. Ορφανίδη, οι οποίοι στο μεταξύ είχαν διοριστεί επιμελητής ο πρώτος και καθηγητής ο δεύτερος. Τότε ο Κήπος εμπλουτίστηκε με 2500 φυτά με ανταλλαγή σπερμάτων ελληνικών φυτών με ξενικά από κήπους άλλων χωρών (Γαλλίας, Ιταλίας και Γερμανίας) και κατασκευάσθηκαν και δύο θερμοκήπια (θερμαστήρια).

Ο Βοτανικός Κήπος αναγνωρίσθηκε ως επιστημονικό παράρτημα του Πανεπιστημίου με το νόμο ΣΝ’ της 24ης Φεβρουαρίου 1867. Με ιδιαίτερο διάταγμα της 10ης Δεκεμβρίου 1867 συντάχθηκε ο κανονισμός του Κήπου. Διευθυντής (Έφορος) οριζόταν ο εκάστοτε καθηγητής της Φυτολογίας. Ο Θεόδωρος Ορφανίδης διορίστηκε επισήμως έφορος του Κήπου και το 1869 έγινε επέκταση του Κήπου κατά 3 στρέμματα από τους γύρω αγρούς και πραγματοποιήθηκαν νέες φυτεύσεις φαρμακευτικών κυρίως αλλά και άλλων χρησίμων φυτών μετά από απαίτηση των φοιτητών.

Το 1888 ιδρύθηκε στο Βοτανικό το Τριανταφυλλίδειο Γεωργικό Σχολείο. Το 1897 μετατράπηκε με Β.Δ. σε Γεωργικό Σταθμό, με άλλο διάταγμα το 1914 σε Δενδροκομείο και Κηπουρικό Σταθμό και με Β.Δ. του 1915 σε Γεωπονική Σχολή. Από τότε το μεγαλύτερο μέρος του Κήπου περιήλθε στη Γεωπονική Σχολή για τις εγκαταστάσεις της. Στο Πανεπιστήμιο αρχικά παρέμειναν περίπου 25 στρέμματα και από αυτά σήμερα έχουν παραμείνει περίπου 7, που αποτελούν τον ιστορικό Βοτανικό Κήπο του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Ο Κήπος είχε σημαντική δραστηριότητα από το 1965 μέχρι το 1982. Εξέδιδε ετήσιο κατάλογο των συλλεγομένων σπερμάτων για ανταλλαγή (Index Seminum), ο οποίος στη συνέχεια εστέλλετο σε πολλούς Βοτανικούς Κήπους του κόσμου. Κατά την περίοδο αυτή ήταν στελεχωμένος με 1 επιμελητή (μέχρι το 1972), 1 φύλακα, 2-4 κηπουρούς και τουλάχιστον 4 συνεργαζόμενα άτομα από το Εργαστήριο Συστηματικής Βοτανικής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Έτσι ο αριθμός των καλλιεργούμενων φυτών έφθασε σε υψηλά επίπεδα (περισσότερα από 1000 είδη, με μεγαλύτερο αριθμό το 1971 οπότε έφθασε τα 1350 είδη). Μετά το 1982 και μέχρι το 1994 έπαψε να εκδίδεται ο κατάλογος σπερμάτων λόγω έλλειψης προσωπικού και χρημάτων.

Στο μεγάλο διάστημα της ύπαρξής του ο Βοτανικός Κήπος έπαιξε σημαντικό ρόλο στην εκπαίδευση των φοιτητών και την έρευνα. Προς το παρόν ο Κήπος δεν είναι ανοικτός στο κοινό. Αυτό θα γίνει εφικτό όταν ολοκληρωθούν οι βασικές εργασίες υποδομής και υπάρξει επαρκές προσωπικό για την εύρυθμη λειτουργία του.

Διατελέσαντες διευθυντές

Εκτός από το Θ. Ορφανίδη διευθυντές του Κήπου διετέλεσαν οι καθηγητές Θ. Αφεντούλης, Σπ. Μηλιαράκης, Ι. Πολίτης, Χ. Διαπούλης, Κ. Μητράκος Κ. Αναγνωστίδης και Α. Γιαννίτσαρος.

Συλλογές

Σήμερα στον Κήπο καλλιεργούνται περίπου 200 είδη φυτών. Υπάρχουν πολλά είδη δέντρων και θάμνων (μερικά άτομα μεγάλης ηλικίας), αρκετά ποώδη είδη, μία συλλογή από σαρκόφυτα και μία μικρή τεχνητή λίμνη με υδρόβια φυτά. Από τα ενδιαφέροντα φυτά του Κήπου είναι μερικά πανύψηλα άτομα Cupressus sempervirens, Phoenix canariensis και Washingtonia sp. και κάποια φυτά ιστορικής σημασίας όπως η άκανθα (Acanthus mollis) και το κώνειο (Conium maculatum).

Δραστηριότητες – Στόχοι

  1. Έκδοση καταλόγου συλλεγομένων σπερμάτων για ανταλλαγή (Index Seminum) και αποστολή του σε 200 περίπου Βοτανικούς Κήπους παγκοσμίως.
  2. Ανταλλαγή σπερμάτων φυτών με τους συνεργαζόμενους Βοτανικούς Κήπους
  3. Συμμετοχή στο Εθνικό Δίκτυο Βοτανικών Κήπων.
  4. Εκπαίδευση των φοιτητών του Τμήματος Βιολογίας.
  5. Ευαισθητοποίηση σε θέματα προστασίας περιβάλλοντος.
  6. Στους μελλοντικούς στόχους περιλαμβάνονται:
  • Τα έργα επισκευής των παλαιών εγκαταστάσεων και κυρίως του υπάρχοντος, ιστορικής σημασίας θερμοκηπίου (χρονολογείται από το 19ο αιώνα) και της μίας από τις δύο υπάρχουσες τεχνητές λίμνες υδρόβιων φυτών.
  • Η οργάνωση τμημάτων φυτών φαρμακευτικής, οικονομικής και ιστορικής σημασίας καθώς και τμήματος σπάνιων και απειλούμενων φυτών της ελληνικής χλωρίδας.
  • Η εκ νέου λειτουργία του Κήπου για το ευρύ κοινό.

Διάρθρωση:

Διευθύντρια: Αθηνά Οικονόμου-Αμίλλη, Καθηγήτρια Τμήματος Βιολογίας

Προσωπικό: Ιωάννης Μπαζός, Επιμελητής και Νικόλαος Κωστόπουλος, Κηπουρός

Θέση κήπου: Σπύρου Πάτση 56 και Ιερά Οδός

Επικοινωνία:

Ταχυδρομική Διεύθυνση: Τμήμα Βιολογίας, Πανεπιστημιούπολη, 157 84 Αθήνα

Τηλέφωνα επικοινωνίας: 210-727 4240 (Γιάννης Μπαζός), 210-727 4325 (Αθηνά Οικονόμου-Αμίλλη)

Τηλεομοιότυπο (fax): 210-727 4885

e-mail: ibazos[at]biol.uoa[dot]gr, aamilli[at]biol.uoa[dot]gr

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s