ΒΒΚΚ · Δημοσίευση

Τι έγραψε η Ελευθεροτυπία στις 09-01-2009


ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΣ ΒΟΤΑΝΙΚΟΣ ΚΗΠΟΣ ΣΤΑ ΚΡΟΥΣΙΑ ΚΙΛΚΙΣ

Παράδεισος στα αζήτητα για 300.000 ευρώ

Της ΧΡΙΣΤΙΝΑΣ ΠΑΠΑΣΤΑΘΟΠΟΥΛΟΥ

Ένα έργο τεράστιας επιστημονικής αξίας, που αφορά τη φυσική μας κληρονομιά και στόχο έχει την προστασία και τη διατήρηση της ελληνικής και βαλκανικής χλωρίδας, διατρέχει άμεσο κίνδυνο, αφού λόγω έλλειψης κονδυλίων και θεσμικού πλαισίου λειτουργίας του αντιμετωπίζει πολλά και σοβαρά προβλήματα.

Ο λόγος για τον Βαλκανικό Βοτανικό Κήπο στα Κρούσια του Κιλκίς, έναν από τους πιο καινοτόμους Κήπους της Ευρώπης, για τα προβλήματα του οποίου η πολιτεία είναι ενήμερη εδώ και δύο χρόνια τουλάχιστον. Παρ’ όλα αυτά, πριν από λίγες μέρες (τέλος του 2008) ολοκληρώθηκε το πρόγραμμα χρηματοδότησης, ήδη τα προβλήματα που αντιμετωπίζει είναι τεράστια, αλλά κανείς δεν γνωρίζει τι μέλλει γενέσθαι.

Ο Κήπος εκτός από τη σημαντική επιστημονική προσφορά του αποτελεί το στολίδι του Κιλκίς. Πρόκειται για μια όαση αναψυχής για παιδιά, μαθητές και πολίτες της χώρας. Μέχρι τον Οκτώβριο, Σαββατοκύριακα και γιορτές πλημμύριζε από επισκέπτες, σήμερα όμως παραμένει κλειστός επειδή δεν υπάρχει προσωπικό για να κάνει τις ξεναγήσεις.

Από την έναρξη λειτουργίας του δούλευαν και στα δύο έργα, σε Κιλκίς και Θεσσαλονίκη, συνολικά 23 άτομα. Μετά την απόλυση των 16 εργαζομένων έχουν παραμείνει 7, στα οποία συγκαταλέγεται μόνο μια τακτική ερευνήτρια του ΕΘΙΑΓΕ, η κ. Ελένη Μαλούπα, η οποία είναι υπεύθυνη του Κήπου και του Εργαστηρίου, ενώ οι υπόλοιποι 6 ανήκουν στο τεχνικό και εργατικό προσωπικό.

Η ερευνήτρια κ. Ελένη Μαλούπα -με δικήτης πρωτοβουλία οργανώθηκε και δημιουργήθηκε ο Βαλκανικός Βοτανικός Κήπος- μίλησε στην «Ε» για το έργο αυτό, για τα προβλήματα που παρουσιάστηκαν, για τους φόβους της και για τον αγώνα που δίνει για να κρατηθούν τα δύο έργα ζωντανά.

«Οταν ένα έργο υλοποιείται από ευρωπαϊκούς και εθνικούς πόρους και το πρόγραμμα ολοκληρωθεί, η πολιτεία είναι υποχρεωμένη να το θεσμοθετήσει. Εδώ έχουμε έναν Βοτανικό Κήπο που στην ουσία δεν υφίσταται, δεν είναι θεσμοθετημένος», υποστηρίζει η κ. Μαλούπα και προσθέτει:

«Πρόκειται για ένα έργο πολύ σημαντικό και όπως και στην περίπτωση της Τράπεζας Γενετικού Υλικού το προσωπικό που απασχολήθηκε σ’ αυτό εξειδικεύτηκε με χρήματα του προγράμματος, έμαθε πολύ καλά να κάνει τη δουλειά του και στις 31 Οκτωβρίου απολύθηκε. Είχα εκπαιδεύσει άτομα που έκαναν περιβαλλοντική εκπαίδευση στα σχολεία και ξεναγήσεις τα Σαββατοκύριακα. Ολοι αυτοί έφυγαν γιατί δεν είχα πλέον χρήματα για τους μισθούς τους. Μου έχει μείνει ένα πολύ μικρό ποσό το οποίο θα το χρησιμοποιήσω για ένα βιοκλιματικό θερμοκήπιο που φτιάχνω, το μοναδικό που υπάρχει στην Ελλάδα».

Με αφορμή την ολοκλήρωση του προγράμματος στο τέλος του χρόνου, η κ. Μαλούπα εδώ και καιρό δραστηριοποιήθηκε για να δοθεί μια άμεση λύση. Εστειλε επανειλημμένα έγγραφα και στο υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και στο ΕΘΙΑΓΕ, αναζητώντας τρόπους επιβίωσης των έργων. Δυστυχώς όμως μέχρι και την ημέρα που ολοκληρώθηκε το ρεπορτάζ (8-1-2009) καμία απολύτως λύση δεν είχε βρεθεί και τα δυο έργα είναι στον αέρα.

«Ο,τι κατάφερα αυτά τα 8 χρόνια, να εξασφαλίσω χρηματοδοτήσεις και προγράμματα, το έκανα γιατί όλο αυτό το έργο το θεωρούσα ένα όραμα. Πίστευα ότι λείπει από την Ελλάδα. Δυστυχώς όμως άρχισε να κινδυνεύει, χάνω πλέον υλικό από τον Κήπο γιατί μόλις σταματήσεις να το περιποιείσαι αυτό φθίνει. Ταυτόχρονα δεν μπορώ να αντιμετωπίσω τις υποχρεώσεις μου στο εξωτερικό, στους άλλους Κήπους, δεν έχω προσωπικό να τρέξω τα προγράμματα, όπως στη Χίο όπου φτιάχνω ένα μικρό βοτανικό κήπο 20 στρεμμάτων μόνο για τη χλωρίδα του Βορείου Αιγαίου», αναφέρει η ερευνήτρια και συμπληρώνει:

«Μπορεί να ακούγεται συναισθηματικό, αλλά εγώ το έργο αυτό το βάζω στην ίδια μοίρα με τα τρία παιδιά μου. Ολοι εμείς που δουλέψαμε για να το δημιουργήσουμε το πονάμε. Εξακολουθούν και έρχονται εδώ τα παιδιά που έχουν απολυθεί για να ολοκληρώσουν τις εργασίες που είχαν ξεκινήσει. Αυτό το κάνουν μόνο από ευαισθησία γιατί πονούν το έργο».

Τι μέλλει γενέσθαι; Κανείς δεν γνωρίζει. Υποτίθεται ότι θα γινόταν ένα σχέδιο νόμου και για το λόγο αυτό η κ. Μαλούπα είχε καταθέσει στο υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης αρκετές προτάσεις. Από τότε όμως έχουν περάσει σχεδόν δύο χρόνια και δεν έχει γίνει απολύτως τίποτα. Η καλύτερη λύση πάντως, σύμφωνα με την κ. Μαλούπα, είναι η άμεση χρηματοδότηση του έργου από ένα καινούργιο πρόγραμμα δημοσίων επενδύσεων, η οποία θα καλύπτει τα λειτουργικά του έξοδα, τη μισθοδοσία του προσωπικού και την εκπροπώπηση στο εξωτερικό, και στη συνέχεια η θεσμοθέτησή του ως αυτόνομου οργανισμού.

«Εάν συνεχίζει και αποτελεί μέρος του ΕΘΙΑΓΕ πάντα θα έχει τα προβλήματα που έχει ένας δύσκαμπτος οργανισμός, ενώ εάν είναι ένα ευέλικτο αυτόνομο όργανο μ’ ένα μικρό διοικητικό συμβούλιο στο οποίο θα συμμετέχει η Τοπική Αυτοδιοίκηση, το ΕΘΙΑΓΕ, το πανεπιστήμιο, κάποιοι αναπτυξιακοί φορείς και η εκπαίδευση, τότε θα λειτουργεί καλύτερα», αναφέρει η ερευνήτρια και συμπληρώνει:

«Εκείνο που λείπει από την Ελλάδα είναι ένα εθνικό σχέδιο δράσης. Δηλαδή ένας συνδυασμός λειτουργίας της Τράπεζας Γενετικού Υλικού και του Βαλκανικού Βοτανικού Κήπου που θα έχει αποτέλεσμα τη δημιουργία ενός Εθνικού Κέντρου Ερευνας. Εάν το υπουργείο ήθελε, θα μπορούσε να το είχε κάνει».

Προς το παρόν πάντως και μέχρι οι υπεύθυνοι να αποφασίσουν και για το μέλλον αυτού του έργου, όπως και για εκείνο της Τράπεζας Γενετικού Υλικού, η κ. Μαλούπα προκειμένου να επιβιώσει ο Κήπος τρέχει αναζητώντας λύσεις. Και να σκεφτεί κανείς ότι για να λειτουργήσει το σπουδαίο αυτό έργο χρειάζεται περίπου 300 χιλιάδες ευρώ το χρόνο.

Καταφύγιο για 1.500 ελληνικά αυτοφυή

Η ιδέα για τη δημιουργία του Βαλκανικού Βοτανικού Κήπου γεννήθηκε από την τακτική ερευνήτρια του ΕΘΙΑΓΕ Ελένη Μαλούπα το 1995. Το έργο ολοκληρώθηκε και εγκαινιάστηκε τον Μάιο του 2001. Ο Κήπος είναι από τους νεότερους βοτανικούς κήπους της Ευρώπης και ένας από τους 2.300 βοτανικούς κήπους που υπάρχουν σε όλο τον κόσμο. Είναι μέλος του Διεθνούς Δικτύου Βοτανικών Κήπων (BGCI) και του Διεθνούς Δικτύου για την ανταλλαγή Αυτοφυούς Γενετικού Υλικού.

Το ένα του μέρος βρίσκεται στα Κρούσια στον νομό Κιλκίς, 30 χιλιόμετρα από την πόλη του Κιλκίς και 70 χλμ, από τη Θεσσαλονίκη, πολύ κοντά στη λίμνη Κερκίνη, σε μια έκταση 310 στρεμμάτων. Το άλλο μέρος του, το κομμάτι των φυτωρίων και της διατήρησης του μητρικού υλικού, το Εργαστήριο Προστασίας και Αξιοποίησης των Αυτοφυών και Ανθοκομικών Ειδών όπως ονομάζεται, ένας χώρος περίπου 30 στρεμμάτων, βρίσκεται στη Θέρμη Θεσσαλονίκης, εκεί που είναι και η Τράπεζα Γενετικού Υλικού.

Ο Βοτανικός Κήπος και το Εργαστήριο στα 8 χρόνια λειτουργίας τους συνέλεξαν, ταυτοποίησαν και αναπαρήγαγαν 1.500 από τα περίπου 5.700 ελληνικά αυτοφυή, με στόχο την προστασία και την αξιοποίησή τους. Και τα δύο έργα, στοχεύουν στην προστασία και στη διατήρηση του φυσικού περιβάλλοντος και της βιοποικιλότητας της Βαλκανικής, στην παροχή στους επισκέπτες προγραμμάτων περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, ερμηνείας των φυτικών συλλογών του Κήπου και αναψυχής και ανήκουν στο Κέντρο Γεωργικής Ερευνας Βόρειας Ελλάδας του ΕΘΙΑΓΕ.

Αρχικά, ως καινοτόμος δράση, το έργο χρηματοδοτήθηκε από την Ευρωπαϊκή Ενωση, από το διασυνοριακό πρόγραμμα INTERREG ΙΙ και από το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης. Από το 2002 η χρηματοδότησή του συνεχίστηκε από το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας. Τέλος του 2008 το πρόγραμμα χρηματοδότησης ολοκληρώθηκε, ήδη όμως τα κονδύλια έχουν εξαντληθεί, γεγονός που είχε αποτέλεσμα τη μη ανανέωση των συμβάσεων 16 εργαζομένων (βιολόγοι, γεωπόνοι, δασολόγοι, αρχιτέκτονες τοπίου κ.ά.) και εν συνεχεία την απόλυσή τους. Σήμερα και στα δύο τμήματα του Κήπου (Κρούσια και Θέρμη) απασχολούνται μόνο μία ερευνήτρια και άλλα 5 άτομα (τεχνικό και εργατικό προσωπικό), γεγονός πολύ αρνητικό που, σε συνδυασμό με το θεσμικό κενό που υπάρχει γύρω από το καθεστώς λειτουργίας και των δύο έργων, δημιουργεί ανησυχίες και ερωτηματικά για το μέλλον τους.

 Υποσχέσεις Κιλτίδη

Σε ενημερωτική ημερίδα για το μέλλον του Βαλκανικού Βοτανικού Κήπου, ο υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης Κ. Κιλτίδης δεν κατάφερε να παραβρεθεί, αλλά απέστειλε χαιρετισμό μέσω επιστολής του, στην οποία μεταξύ των άλλων ανέφερε:

«Βάσει του σχεδίου νόμου, που βρίσκεται στη Νομοπαρασκευαστική Επιτροπή, ο Βοτανικός Κήπος αναβαθμίζεται σε Ινστιτούτο Εθνικού Βοτανικού Κήπου με έδρα το δήμο Κρουσίων. Με την επιχειρούμενη αναβάθμιση το Ινστιτούτο Εθνικού Βοτανικού Κήπου κατατάσσεται στην οργανική δύναμη των 21 συνολικά ερευνητικών ιδρυμάτων του ΕΘΙΑΓΕ και θα λειτουργήσει ως αυτοτελής οργανισμός με διοικητική και οικονομική οργάνωση και με επιστημονική και τεχνική υποστήριξη. Με πρόβλεψη μάλιστα πρόσληψης ερευνητών, κάτι το οποίο δεν υπήρχε μέχρι σήμερα.

«Μέχρις ότου τεθεί σε εφαρμογή ο νέος σχεδιασμός, ο Βοτανικός Κήπος θα υποστηριχθεί οικονομικά και με στελεχιακό δυναμικό το οποίο θα προσληφθεί εντός των ημερών. Συνεπώς, η πρόθεσή μας για την αναβάθμιση και βελτίωση των λειτουργιών του Βοτανικού Κήπου γίνεται σύντομα πράξη…».

Μέχρι σήμερα, πάντως, τίποτε δεν έχει γίνει πράξη από αυτά που ο κ. Κιλτίδης ανέφερε τότε στην επιστολή του, σύμφωνα με την ερευνήτρια Ελένη Μαλούπα.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s