Βαλκανικός Βοτανικός Κήπος Κρουσσίων

Για περισσότερα εδώ!

1. Γενικές πληροφορίες
2. Κατηγορίες σημαντικών φυτικών ειδών
3. Το μονοπάτι της εποχιακής βιοποικιλότητας
4. Φίλοι της Βαλκανικής Χλωρίδας
5. Εργαστήριο Προστασίας και Αξιοποίησης Αυτοφυών και Ανθοκομικών Ειδών
6. Ο Κήπος μου
7. Το 1ο Λύκειο Αγίου Δημητρίου Αττικής στο ΒΒΚΚ
8. Ο Κήπος ερρίφθη!
9. Εντός των ημερών … 7 επί Κήπον!
10. Βαλκανικός Βοτανικός Κήπος Κρουσσίων – Balkan Botanical Garden of Kroussia, στο Facebook
11. Έχουμε μέλλον όσο φροντίζουμε τα φυτά του Πλανήτη

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ

Η Ελληνική Βοτανική Εταιρεία (Ε.Β.Ε.) ιδρύθηκε ως επιστημονικό σωματείο το 1980 με έδρα την Αθήνα (Τμήμα Βιολογίας, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών). Στο λογότυπο της Ε.Β.Ε. απεικονίζεται η κεφαλή του Θεόφραστου (371-286 π.Χ.), ιδρυτή της Επιστήμης των Φυτών. Στη διάρκεια της πρώτης περιόδου λειτουργίας της (1980-1985) πραγματοποιήθηκαν 4 Επιστημονικά Συμπόσια σε διάφορες πόλεις της Ελλάδας (1 φορά στην Πάτρα, 1981, 1 φορά στην Αθήνα, 1982, δύο φορές στη Θεσσαλονίκη, 1983, 1985). Η περίοδος λειτουργίας της Ε.Β.Ε. μετά το 1993 και μέχρι το 2005 χαρακτηρίζεται από τη διεξαγωγή ενός Επιστημονικού Συνεδρίου ανά περίπου 2 χρόνια σε διάφορες πόλεις της Ελλάδας (Δελφοί, 1994, Παραλίμνι – Κύπρος, 1996, Αλεξανδρούπολη, 1998, Πάτρα, 2000, Αργοστόλι, 2002, Ιωάννινα, 2005). Πρόσφατα, τον Οκτώβριο του 2009, πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα το 11ο Πανελλήνιο Επιστημονικό Συνέδριο και το 12ο πραγματοποιήθηκε στην Κρήτη το 2011.

Flora Aegaea

Αναδημοσίευση από ΤΟ ΒΗΜΑ (ΠΡΩΤΗ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ:  07/08/2011)

Κυνήγι θησαυρών στο Αιγαίο!

Μπορεί ένα φυτολόγιο να έχει σχέση με την υπεράσπιση της εθνικής κυριαρχίας και των ανατολικών συνόρων της Ελλάδας;

Πολλά πράγματα είναι μπροστά στα μάτια μας αλλά πρέπει κάποιος άλλος να μας κάνει να τα δούμε. Κάποτε, σε μια ανάλυση της στρατηγικής σημασίας τους, γράφτηκε για τα νησιά του Αιγαίου ότι, σε περίπτωση πολεμικής σύρραξης, ήταν όλα μαζί ένα αεροπλανοφόρο που μας είχε κάνει δώρο η Φύση και δεν είχαμε πληρώσει δραχμή για να το αποκτήσουμε.

Σήμερα, όπως και πριν από πολλά χρόνια, μια ερευνητική ομάδα από το Τμήμα Βιολογίας του Πανεπιστημίου της Πάτρας μάς λέει ότι τα ίδια αυτά νησιά, μαζί και με τις πιο ταπεινές βραχονησίδες, που εμείς απλά τους έχουμε κρεμάσει πωλητήρια, είναι φυσικά βιολογικά εργαστήρια που προσφέρονται για την παρατήρηση και τη μελέτη βασικών βιολογικών διεργασιών. Αλλά όχι μόνον αυτό. Αρκετοί άνθρωποι από το εξωτερικό θα ήθελαν να έλθουν την άνοιξη, στο πλαίσιο ενός πρωτότυπου και με πολλές προοπτικές οικοτουρισμού, πριν από τα μελτέμια, προτού ακόμη ζεσταθεί το νερό στη θάλασσα, εδώ στο Αιγαίο πέλαγος και να βρεθούν μέσα σε ένα πράσινο, πολύχρωμο, λιτό αλλά πανέμορφο βοτανικό μουσείο, με είδη φυτών που εγκαταστάθηκαν και ζουν στον τόπο αυτόν τουλάχιστον για μερικά εκατομμύρια χρόνια.

«Flora Aegaea»

Η ομάδα της Πάτρας, ύστερα από 25 και πλέον χρόνια ερευνών στο Αιγαίο, θεωρεί ότι ήλθε η ώρα να συγκεντρώσει το διαθέσιμο ερευνητικό υλικό σε έναν τόμο που θα πληροφορεί κάθε ενδιαφερόμενο για το πού, πόσα και ποια είδη φυτών απαντούν στον χώρο του Αιγαίου. Θα μπορούσαμε μάλιστα να ισχυριστούμε ότι κάτι τέτοιο είναι υποχρέωση και των ελλήνων βοτανικών επιστημόνων, αλλά και της ελληνικής Πολιτείας, μια και το πιο πρόσφατο σχετικό έργο είναι η «Χλωρίδα του Αιγαίου, Flora Aegaea» του αυστριακού βοτανικού K. H. Rechinger που εκδόθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1940!.. Σημειώνεται επίσης ότι μια επιστημονικά τεκμηριωμένη και καλαίσθητη σχετική έκδοση ευρείας κυκλοφορίας θα μπορούσε να εξυπηρετήσει και κάποιους εθνικούς στόχους και να βάζει κάποια άλλα πράγματα στη θέση τους. Ποια είναι αυτά; Θέματα σχετικά και με τις «γκρίζες ζώνες» στο Αιγαίο! Διότι υπάρχουν στη διεθνή βιβλιογραφία, χωρίς αυτό να είναι γνωστό έξω από τον κύκλο των ειδικών, σημαντικά συγγράμματα που αναφέρονται στη χλωρίδα του Αιγαίου. Εκεί όμως περιλαμβάνονται και χάρτες που παρουσιάζουν τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου ως τμήμα της Μικράς Ασίας και ως επαρχίες της Τουρκίας. Μάλιστα κατά τη διάρκεια της κρίσης γύρω από τα Ίμια η πολιτική ηγεσία είχε έλθει σε επαφή με την ερευνητική ομάδα της Πάτρας και προμηθεύθηκε φωτογραφικό υλικό που απεδείκνυε ότι ως και το 1995 τα νησιά αυτά δεν τα θεωρούσαν γκρίζες ζώνες ούτε και αυτοί οι Τούρκοι, αφού μέλη της ομάδας προσέγγιζαν την ξηρά με τη βοήθεια πλοίων του Πολεμικού Ναυτικού μας χωρίς οι γείτονες απέναντι να ενοχλούνται!

Με την έκδοση λοιπόν μιας νέας «Flora Aegaea» τώρα, εντελώς ειρηνικά, θα μπορούσε μέσα από τους σχετικούς χάρτες να αποκατασταθεί η αλήθεια. Διότι από την άλλη πλευρά του Αιγαίου έχει εκδοθεί «Η χλωρίδα της Τουρκίας και των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου» με έτος ολοκλήρωσης το 1980, αλλά (συνεχίζει να) επικαιροποιείται μεγαλώνοντας ανά τακτά χρονικά διαστήματα, αφού τα όποια καινούργια ευρήματα συγκεντρώνονται και εκδίδονται, με την αμέριστη στήριξη του Ιδρύματος Ερευνών της Τουρκίας, χωρίς όμως να αλλάζουν οι παλιοί εκείνοι χάρτες.

Παλαιο-γέφυρες ξηράς

Οι ειδικοί, μελετώντας την παλαιογεωγραφία του Αιγαίου, αλλά και τα πρότυπα εξάπλωσης των ειδών της χλωρίδας στην περιοχή, μπορούν εύκολα να διακρίνουν δύο γέφυρες ξηράς, τη μία στον χώρο του Κεντρικού Αιγαίου (Κυκλάδες) και την άλλη στον χώρο του Νότιου Αιγαίου (Κάρπαθος, Κάσος, Κρήτη, Κύθηρα, Πελοπόννησος) που συνέδεαν ως πριν από 5 εκατομμύρια χρόνια περίπου την ελληνική με τη μικρασιατική χερσόνησο. Τότε που άρχισε η τελευταία φάση σχηματισμού του νησιωτικού χώρου του Αιγαίου, στη σημερινή του μορφή, με αρχή την απομόνωση της Κρήτης. Η σημερινή γεωγραφία του αιγαιακού χώρου είναι αποτέλεσμα μιας σειράς γεωτεκτονικών και κλιματικών διεργασιών που είχαν αποτέλεσμα την εμφάνιση και εξαφάνιση νησιών, την αύξηση και μείωση του μεγέθους τους και την αυξομείωση του βαθμού γεωγραφικής απομόνωσης των χερσαίων τμημάτων (νησιών). Με τα υπάρχοντα στοιχεία κατά την περίοδο του Πλειστοκαίνου (τελευταία 900.000 χρόνια) η στάθμη της θάλασσας στο Αιγαίο ανεβοκατέβαινε κατά 150-200 μέτρα και αυτό συνέβη για περισσότερες από μία φορές.

Ολα τα παραπάνω είχαν σημαντικές συνέπειες για τους κατοίκους των νησιών, τα μεγέθη των πληθυσμών τους, τις επαφές και τις απομονώσεις αυτών. Ετσι δεν είναι περίεργο ότι ακόμη και σήμερα το νησιωτικό σύμπλεγμα του Αιγαίου θεωρείται ένα εξελικτικό εργαστήρι για τη μελέτη πολλών βιολογικών φαινομένων (ειδογένεση, πρότυπα γεωγραφικής εξάπλωσης ειδών, γενετική διαφοροποίηση).

Μετανάστευση προς δυσμάς

Οπως εξηγεί στο «ΒΗΜΑScience» ο επικεφαλής της ομάδας, καθηγητής Δ. Τζανουδάκης: «Τα παραπάνω γεωγραφικά χαρακτηριστικά είναι σημαντικά, με δεδομένο ότι ισχύουν δύο άλλες παραδοχές: Οτι όλα τα είδη (ζώων και φυτών) έχουν έμφυτη την τάση να διευρύνουν την περιοχή εξάπλωσής τους και ότι η διεύρυνση αυτή στην περιοχή του Αιγαίου ήταν κυρίως από ανατολικά προς δυτικά, αφού οι τροπικές περιοχές της Κεντρικής Ασίας ευνοούσαν περισσότερο την εμφάνιση των φυτών. Με αυτό ως δεδομένο οι γέφυρες ξηράς που συνέδεαν τη Μικρά Ασία με περιοχές του ελληνικού χώρου ήταν ιδιαίτερα σημαντικές για τη μετανάστευση ειδών χλωρίδας και πανίδας από τα ανατολικά προς τα δυτικά. Ο ελληνικός χώρος δέχθηκε και άλλα μεταναστευτικά κύματα, ιδιαίτερα κατά την περίοδο των παγετωδών περιόδων με κατεύθυνση από Βορρά προς Νότο, αλλά αυτά επηρέασαν κυρίως τις περιοχές της ηπειρωτικής Ελλάδας, γιατί την περίοδο του Πλειστοκαίνου τα νησιά του Κεντρικού και Νότιου Αιγαίου είχαν ήδη αποκοπεί και απομονωθεί από τις ηπειρωτικές περιοχές.

Το ότι τα νησιά ήταν ενωμένα μεταξύ τους αλλά και με τις παρακείμενες ηπειρωτικές ξηρές βοήθησε στον εποικισμό τους από πολλά είδη. Τα υπόλοιπα γεγονότα (κατακερματισμός, απομονώσεις, άνοδος και κάθοδος της θαλάσσιας στάθμης) βοήθησαν στη διαμόρφωση των ιδιαιτεροτήτων και της μοναδικότητας ως προς την παρουσία διαφόρων φυτών στο Αιγαίο. Η αξία της βιοποικιλότητας μιας περιοχής δεν κρίνεται μόνο από τον πλούτο της (υψηλός αριθμός ειδών) αλλά και από άλλα ποιοτικά χαρακτηριστικά της (ενδημισμός, σπανιότητα, ηλικία ή/και εξελικτική διαδρομή των στοιχείων της). Για παράδειγμα, η χλωρίδα περιοχών όπως η Κρήτη και οι Κυκλάδες δεν είναι ιδιαίτερα πλούσια σε αριθμό ειδών, είναι όμως ιδιαίτερα σημαντική για τη μοναδικότητα των ειδών της (ενδημικά), τα πρότυπα εξάπλωσής τους (υπολειμματικά), την καταγωγή τους κ.λπ».

Συνεχίζοντας το έργο του Θεόφραστου

Ο Θεόφραστος, πατέρας της Βοτανικής (3ος αιώνας π.Χ.), και ο Διοσκουρίδης, πατέρας της φαρμακογνωσίας (1ος αιώνας μ.Χ.), ήταν μεταξύ των πρώτων που μελέτησαν και κάνουν αναφορά στα φυτά του Αιγαίου. Βέβαια, το κύμα των μελετητών αρχίζει με εξερευνητικές αποστολές από τον 18ο αιώνα που εντείνονται ακόμη περισσότερο μετά τη δημοσίευση από τον Δαρβίνο των παρατηρήσεών του για τα νησιά Γκαλάπαγκος. Μάλιστα μια από τις εξέχουσες ιστορικές εξερευνητικές αποστολές ήταν αυτή του καθηγητή του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης John Sibthorp (1786-1795), που είχε βασικούς στόχους της από τη μια να επιβεβαιώσει τη δουλειά των Ελλήνων Θεόφραστου και Διοσκουρίδη αναφορικά με τα φαρμακευτικά φυτά και από την άλλη να εντοπίσει την καταγωγή των καλλωπιστικών φυτών που στόλιζαν τους ευρωπαϊκούς κήπους αλλά δεν τα είχε συναντήσει κανείς στη φύση. Το υλικό των εξερευνητικών αποστολών του John Sibthorp απετέλεσε τη βάση για τη δημοσίευση αργότερα του περίφημου πολύτομου και εικονογραφημένου έργου «Flora Graeca Sibthorpiana». Και εδώ μπορεί να δημιουργηθεί η εξής απορία: Αφού τη χλωρίδα των νησιών μας οι διάφορες αποστολές τη μελετούν από τόσο παλιά, υπάρχουν ακόμη θέματα που να παρουσιάζουν ενδιαφέρον; Στο σημείο αυτό ο καθηγητής Τζανουδάκης απαντά καταφατικά και χωρίς δισταγμό με δύο επιχειρήματα:

«1. Μια έρευνα ποτέ δεν ολοκληρώνεται. Πάντα υπάρχουν νέα ευρήματα και νέες προσεγγίσεις. Ενδεικτικά και μόνο αναφέρεται ότι στο εργαστήριο Βοτανικής του Πανεπιστημίου της Πάτρας τα τελευταία 25 χρόνια μέσα από τη δραστηριότητα του που σχετίζεται με την εξερεύνηση και μελέτη της ελληνικής χλωρίδας έχουν μελετηθεί πάρα πολλές περιοχές, ορεινές και νησιωτικές, και έχουν εντοπισθεί και περιγραφεί δεκάδες είδη φυτών ως νέα, όχι μόνο για την Ελλάδα αλλά και για την επιστήμη.

2. Ο ελληνικός χώρος λόγω της ιδιαίτερης γεωμορφολογίας του και του έντονου κατακερματισμού του (νησιά, βουνά, χαράδρες, ποικιλία μικροβιοτόπων κ.λπ.) δεν είναι τόσο εύκολο να εξερευνηθεί».

Εξερευνητικές αποστολές, ελλήνων και ξένων, έχουν ξεκινήσει από πολύ παλιά αλλά δεν είχαν πάντοτε συνέχεια, καθώς οργανώνονταν από ανεξάρτητες ομάδες που συχνά δεν είχαν επαφή μεταξύ τους. Επίσης δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι μπορεί μια περιοχή να έχει εξερευνηθεί από κάποιους συλλέκτες αλλά το υλικό να μένει κάπου φυλαγμένο χωρίς να έχει μελετηθεί επισταμένως και να έχουν δημοσιευθεί τα σχετικά δεδομένα. Περιπτώσεις όχι και λίγες στην Ελλάδα…

Ξεφεύγουν τα είδη που ανθίζουν φθινόπωρο

Κάτι που δεν είναι και πολύ γνωστό έχει σχέση με τον χρόνο επίσκεψης στην Ελλάδα των διαφόρων ξένων αποστολών. Πήγαιναν συνήθως κατά την περίοδο της άνοιξης, επειδή τότε ανθίζουν τα περισσότερα είδη φυτών, αλλά, όπως αποδείχθηκε με πρόσφατες εξερευνητικές αποστολές και μελέτες, πολλά είδη ανθίζουν άλλες εποχές, κυρίως το φθινόπωρο, και έτσι παρέμεναν ως πρόσφατα εντελώς άγνωστα.

Τα ως τώρα στοιχεία πάντως πρέπει επιπλέον να επικαιροποιηθούν και γι’ αυτό συχνά απαιτούνται όχι μόνο εξερευνήσεις στο πεδίο αλλά και στη βιβλιογραφία και στα βοτανικά μουσεία όπου φυλάσσονται παλιές συλλογές προκειμένου να καταλήξουμε στο αν κάποιο είδος υπάρχει ή όχι σε μια περιοχή, για να μάθουμε και πόσα και ποια είδη τελικά υπάρχουν στην Ελλάδα συνολικά αλλά και σε κάθε περιοχή της ειδικά. Ευτυχώς, εδώ και έναν χρόνο, με πρωτοβουλία του ΔΣ της Ελληνικής Βοτανικής Εταιρείας, έχει συγκροτηθεί μια 8μελής διεθνής επιτροπή (Ελλήνων, Γερμανών, Σκανδιναβών) προκειμένου του χρόνου τέτοια εποχή να έχει συντάξει έναν πλήρη και επικαιροποιημένο κατάλογο των φυτικών ειδών που απαντούν στον ελληνικό χώρο. Η ερευνητική αυτή ομάδα εργάζεται, εθελοντικά, χωρίς καμία χρηματοδότηση, για να ολοκληρώσει το σχετικό έργο. Η πρωτοβουλία μάλιστα θεωρήθηκε αρκετά σημαντική και πριν από περίπου έναν μήνα στις Πρέσπες υπογράφηκε ένα μνημόνιο συνεργασίας (να και ένα καλό μνημόνιο!..) μεταξύ των οκτώ ερευνητών, του προέδρου της Βοτανικής Εταιρείας και του διευθυντή του Βοτανικού Μουσείου και του Βοτανικού Κήπου του Βερολίνου (ερευνητικό κέντρο με παράδοση στη μελέτη της ελληνικής χλωρίδας) προκειμένου το τελευταίο να αναλάβει τη χρηματοδότηση της σχετικής έκδοσης στα αγγλικά. Και μάλιστα όχι απλά ενός καταλόγου αλλά μιας έκδοσης με σχόλια και φωτογραφικό υλικό.

Κάν’ το όπως οι Ολλανδοί

Τέλος, ο καθηγητής Τζανουδάκης υπενθυμίζει κάτι που είχε ειπωθεί από κάποιους παλαιότερους βοτανικούς: «Η δουλειά ενός βοτανικού δεν τελειώνει με τη δημοσίευση του καταλόγου των φυτών μιας περιοχής _ αντίθετα, τότε αρχίζει…».

Στο πλαίσιο της παραπάνω ρήσης τα φυτικά είδη είναι ένας φυσικός πόρος που μπορεί να διαχειριστεί ανάλογα ο άνθρωπος, πέραν των άλλων (τροφή, πρώτη ύλη, θεραπευτική), και στην εφηρμοσμένη γεωργία και ανθοκομία. Πολλά είδη της ελληνικής χλωρίδας έχουν συγγένειες με τα καλλιεργούμενα και θα μπορούσαν να αποτελέσουν τη βάση για τη γενετική βελτίωσή τους! Μεγάλα ερευνητικά ιδρύματα, όπως για παράδειγμα αυτά από την Ολλανδία, δραστηριοποιούνται στον τομέα έντονα συλλέγοντας άγριες ποικιλίες, τις μελετούν και τις διατηρούν σε τράπεζες γενετικού υλικού για μελλοντικές έρευνες και εφαρμογές. Υπενθυμίζεται ότι το μείζον περιβαλλοντικό πρόβλημα που αντιμετωπίζουμε σήμερα, δηλαδή η απώλεια βιοποικιλότητας, δεν αφορά μόνο τα άγρια και αυτοφυή είδη. Περισσότερο έντονο είναι το πρόβλημα αναφορικά με τις καλλιεργούμενες ποικιλίες. Τοπικές ποικιλίες προσαρμοσμένες στα κλιματικά δεδομένα κάποιων περιοχών χάνονται είτε λόγω οριστικής εγκατάλειψης του τομέα της γεωργικής παραγωγής (βλ. τουριστικά νησιά) είτε λόγω της επικράτησης μονοκαλλιεργειών με ποικιλίες αυξημένης απόδοσης, αλλά με περισσότερες ανάγκες σε λίπανση και φυτοφάρμακα. Η διατήρηση επομένως των παλαιών καλλιεργούμενων ποικιλιών, καθώς και αυτοφυών ειδών που έχουν συγγένειες με τα καλλιεργούμενα είδη, θα μπορούσαν να φανούν ιδιαίτερα πολύτιμες για το μέλλον της γεωργίας. Και όχι μόνο. Οταν μάθουμε ποια είδη έχουμε, τότε αρχίζουμε τη μελέτη τους προκειμένου να μάθουμε τη βιολογική πληροφορία που φέρουν και πώς η πληροφορία αυτή μπορεί να αξιοποιηθεί στο πλαίσιο των εφηρμοσμένων επιστημών, όπως η ιατρική, η φαρμακογνωσία, η αρωματοποιία, η γεωργία κ.ά.

Στο Αιγαίο υπάρχει ένας θησαυρός που ούτε ο Ιούλιος Βερν δεν είχε φανταστεί.

ΒΟΤΑΝΙΚΗ… ΟΡΘΟΦΩΝΙΑ

Οσοι ασχολούνται με τα φυτά έχουν βέβαια τους δικούς τους κώδικες συνεννόησης που προσδίδουν ακρίβεια στις επικοινωνίες τους. Ενα μικρό γλωσσάριο μπορεί να διευκολύνει και τον μη ειδικό αναγνώστη:

Βοτανική: Η επιστήμη που μελετά τη Βιολογία των φυτικών οργανισμών. Συγκεκριμένα μελετά τη μορφή, τη δομή, τις λειτουργίες, την εξελικτική πορεία και τις αλληλεπιδράσεις με τα άλλα έμβια όντα και το υπόλοιπο περιβάλλον.

Πρωτογενείς παραγωγοί: Ανάμεσα στα βασικά και κοινά χαρακτηριστικά των έμβιων όντων είναι η ανάγκη τους να προσλαμβάνουν ενέργεια από το περιβάλλον προκειμένου να λειτουργήσουν (δηλαδή να εμφανίσουν τις εκδηλώσεις της ζωής). Με αυτό ως κοινή ομοιότητα, τα έμβια όντα διακρίνονται σε τρεις κατηγορίες:

· Αυτότροφοι (παραγωγοί/φωτοσυνθετικοί οργανισμοί)

· Ετερότροφοι (καταναλωτές/ζώα)

· Αποικοδομητές (μύκητες και κάποια βακτήρια).

Οι φωτοσυνθετικοί οργανισμοί (τα φυτά δηλαδή) λέγονται πρωτογενείς παραγωγοί γιατί μέσα από τη διαδικασία της φωτοσύνθεσης και χρησιμοποιώντας ανόργανα συστατικά (διοξείδιο άνθρακα, νερό) και ηλιακή ενέργεια παράγουν οργανικά μόρια. Οι άλλες δύο κατηγορίες μέσα από την τροφή τα παίρνουν έτοιμα και μέσα από τον μεταβολισμό τους παράγουν άλλα και λειτουργούν ή τα διασπούν (αποικοδομητές), βρίσκονται δηλαδή σε άμεση εξάρτηση από τους πρωτογενείς παραγωγούς. Ενας τρόπος μέτρησης της παραγωγικότητας ενός οικοσυστήματος είναι η παραγόμενη φυτική βιομάζα ανά μονάδα επιφάνειας.

Χλωρίδα: Με τον όρο αυτόν εννοούμε το σύνολο των διαφορετικών φυτικών ειδών που ζουν σε μια συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή.

Βλάστηση: Ο όρος παραπέμπει στο είδος της φυτοκάλυψης που συγκροτούν τα φυτικά είδη στην περιοχή (π.χ. δάσος, λιβάδι, θαμνώνας κ.λπ.).

Υπολειμματικά στοιχεία – υπολειμματική εξάπλωση: Σε περίπτωση που κάποιο είδος εμφανίζει διακεκομμένη (μη συνεχή) περιοχή εξάπλωσης. Απαντά, για παράδειγμα, σε δύο νησιά απομακρυσμένα και απομονωμένα μεταξύ τους (βλ. Αμοργό και Κρήτη) και πουθενά αλλού και ταυτόχρονα δεν έχει στενά συγγενικά είδη σε παρακείμενες περιοχές. Τέτοια είδη έχουν ιδιαίτερη επιστημονική αξία όχι μόνο επειδή είναι ενδημικά (δεν απαντούν πουθενά αλλού) αλλά και επειδή θεωρούνται ότι είναι «λείψανα» μιας χλωρίδας που υπήρχε στην περιοχή του Αιγαίου πριν από τον κατακερματισμό των δύο γεφυρών ξηράς που συνέδεαν την ελληνική με τη μικρασιατική χερσόνησο. Αν θωρήσουμε ότι στοιχεία της πολιτιστικής κληρονομιάς μας (βλ. Παρθενώνας, Ολυμπία, Κνωσός) έχουν μια ηλικία ολίγων χιλιάδων ετών, στοιχεία της φυσικής κληρονομιάς μας όπως τα παραπάνω είδη κατοικούν αδιάκοπα στο Αιγαίο για τουλάχιστον μερικά εκατομμύρια χρόνια.

ΤΟ ΜΥΣΤΙΚΟ ΤΗΣ ΞΕΡΟΛΙΘΙΑΣ

Κάποια μικρά νησιά του Αιγαίου αντιμετωπίζονται ως στάνες απ’ όπου τα ζώα δεν μπορούν να φύγουν και φυσικά δεν χρειάζονται φύλαξη. Αυτό είναι καταστροφικό γιατί ουσιαστικά στα νησιά αυτά η βλάστησή τους κατατρώγεται. Και ουσιαστικά έχουμε πλήρη ερημοποίηση του νησιού. Επίσης με την εξαφάνιση της υπάρχουσας βλάστησης με τη βόσκηση μειώνεται ο ανταγωνισμός και κάποιοι νέοι έποικοι έχουν περισσότερες ευκαιρίες για εγκατάσταση.

Μια συχνή διαχειριστική πρακτική που χρησιμοποιούν εκεί οι βοσκοί ήταν από παλιά το κάψιμο της ξυλώδους βλάστησης για την επικράτηση άλλων ποωδών ειδών (γρασίδια) που τα προτιμούν τα ζώα. Δηλαδή ακόμη μία διαταραχή στο οικοσύστημα.

Πρέπει βέβαια να σημειωθεί ότι στο παρελθόν σε μεγαλύτερα μικρά νησιά (π.χ. Λειψοί, Αρκοί) χρησιμοποιούνταν από τους κατοίκους ορθές διαχειριστικές πρακτικές για αειφορική διαχείριση. Π.χ. χώριζαν το νησί σε ζώνες και γινόταν εκ περιτροπής βόσκηση ανά έτος. Από τις μελέτες σε 75 βραχονησίδες του Ανατολικού Αιγαίου η ομάδα της Πάτρας διεπίστωσε ότι, παρ’ όλο που μπορεί να αλλάζει η σύνθεση της χλωρίδας από νησί σε νησί, η Φύση (αν αφεθεί βέβαια) έχει την ικανότητα να κρατάει τα ποιοτικά χαρακτηριστικά της χλωρίδας σε κάθε νησί σχεδόν σταθερά.

* Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του Εργαστηρίου Βοτανικής του Πανεπιστημίου Πατρών και συγκεκριμένα των καθηγητών του Τομέα Βιολογίας Φυτών Δ. Τζανουδάκη, Γ. Ιατρού και του διδάκτορα Ηλία Πολέμη.

—————————————————————————————————————————————————————————-

Σχετικά:

Plant Systematics and Evolution

Volume 155, Numbers 1-4, 7-14, DOI: 10.1007/BF00936282

Karl Heinz Rechinger — a Grand Old Man in botany

H. Walter Lack

—————————————————————————————————————————————————————————–

 

Ηλιόσποροι

Ένας άλλος κόσμος είναι υπαρκτός.
Χιλιάδες άνθρωποι σε όλη στην Ελλάδα παίρνουν τη κατάσταση στα χέρια τους και γίνονται μέρος της λύσης, όχι του προβλήματος. Πολλές πρωτοβουλίες σε μικρή κλίμακα που περιμένουν τη δική σου συμμετοχή, ή να αναλάβεις μια αντίστοιχη πρωτοβουλία. Στην έλλειψη χρημάτων απαντάμε με αλληλέγγυα ανταλλαγή χωρίς χρήματα και χαριστικά παζάρια. Στη έλλειψη τροφής απαντάμε με αυτοκαλλιέργεια, αυτοδια-χειριζόμενους κήπους και διατήρηση παραδοσιακών σπόρων. Στην ανεργία απαντάμε με συνεταιρισμούς και εργασιακές κολεκτίβες, στην έλλειψη στέγασης με κοινωνικές καταλήψεις στέγης και οικοκοινότητες, ενώ στην έλλειψη συντροφικότητας με συλλογικές κουζίνες. Στο έλλειμμα δημοκρατίας και την πολιτική ολιγαρχία απαντάμε με αμεσοδημοκρατικές συνελεύσεις γειτονιών και παίρνουμε τη κατάσταση στα χέρια μας γιατί δεν πάει άλλο. Δεν υπάρχουν περιθώρια για απαισιοδοξία και μεμψιμοιρίες. Οι ουτοπίες μας είναι η πραγματικότητα του αύριο.
Ακολουθεί μια αντιπροσωπευτική καταγραφή των κυριότερων ελληνικών πρωτοβουλιών από τα κάτω που αποτελούν ένα άλλο κόσμο, πέρα από τη κρίση, εδώ και τώρα (και διαθέτουν ιστοσελίδα):
Τοπικά ανταλλακτικά συστήματα, τράπεζες χρόνου και δίκτυα παραγωγών- καταναλωτών
Πανελλαδικό Δίκτυο Ανταλλαγής Αγαθών και Υπηρεσιών Χωρίς Χρήματα του Πελίτι, www.peliti.gr/pages/panelladiko_diktio.htm
Δίκτυο Φασούλι (Αττική), www.fasouli.wordpress.com
Τράπεζα χρόνου πλατείας Συντάγματος, www.time-exchange.gr
Τράπεζας Χρόνου & Αλληλεγγύης Μοσχάτου, www.mesopotamia.gr/trapeza_xronou.htm
Σύστημα Μονάδων Κοινωνικών Ανταλλαγών Λυκόβρυσης-Πεύκης, pelykoia.wordpress.com
LETS NET (Ηράκλειο), www.lets.net.gr
Δίκτυο Ανταλλαγών Χανίων, www.diktyoantallagonxanion.gr
Ομάδα Τσουκνίδα (Ρέθυμνο), http://tsouknidarethymno.gr
Καερέτι – Εναλλακτική οικονομία Ιεράπετρας, www.kaereti.gr
Συριανό Δίκτυο ανταλλαγής υπηρεσιών και προϊόντων, sanosyros.wordpress.com
Τράπεζα Ελεύθερου Χρόνου – Δίκτυο Ανταλλαγής Υπηρεσιών δήμου Λαμιέων, www.lamia-city.gr/netexchange.php
Ανταλλακτικό Δίκτυο Βέροιας, antalaktikoveria.blogspot.com
Δίκτυο Ανταλλαγών του Ν. Πιερίας, noe.motherearth.gr/index.php?location=el&screen=welcome
Οβολός (Πάτρα), www.ovolos.gr
Μπουτσούνι ανταλλακτικό δίκτυο Κέρκυρας, boutsouni.blogspot.com
Εναλλακτική Μονάδα Ροδόπης (ΕΜΡΟ), www.emro.gr
Δίκτυο Ανταλλαγών και Αλληλεγγύης της Μαγνησίας (ΤΕΜ), www.tem-magnisia.gr
ΤΕΜ- Φθιώτιδας, www.tem-fthiotidas.gr
Δίκτυο Ανταλλαγής Εργασίας και Προϊόντων (ΔΑΕΠ) Κέρκυρας, http://diktyodaep.wordpress.com
Σανό Σύρος, http://sanosyros.wordpress.com
Λόγω τιμής, www.logo-timis.gr
Ηλιόχωρος, www.iliohoros.gr/pazari/antallagi/prosfero1/igeia.shtml
“Ανταλλακτική Οικονομία”, www.antallaktiki.gr
Χρονοτράπεζα του ελληνικού δικτύου γυναικών Ευρώπης, http://www.enow.gr/196/1633.aspx
Xariseto.gr “χωρίς ευρώ”, http://www.xariseto.gr/viewforum.php?f=304
Συνεταιριστική Παράκαμψη Μεσαζόντων, ΣΠΑΜΕ, http://synparmes.gr, http://spame.tumblr.com
Δίκτυο Αγροτών – Καταναλωτών Αγροναύτες, http://agronaftes.blogspot.com
Δώσε Πάρε, http://dwsepare.ning.com
Ομοτράπεζοι, http://omotrapezoi.blogspot.com
Κίνημα αλληλέγγυας συναλλαγής παραγωγού καταναλωτή, «ΥΝΙ ΠΙΡΟΥΝΙ» (Χανιά), www.inipirouni.gr
Χαριστικά παζάρια
Σκόρος, www.skoros.espiv.net
Μην το πετάς, χάρισε το, www.xariseto.gr
Χαρίζω, www.xarizo.blogspot.com
δίκτυο Freecycle, freecycle.wikispaces.com/freecycle_gr
Ηλιόχωρος, www.iliohoros.gr/pazari/
Αλληλέγγυο εμπόριο
Ο Σπόρος, www.sporos.org
Ομάδα Εναλλακτικού και Αλληλέγγυου Εμπορίου “Nosotros”, enallaktiko-emporio.blogspot.com
Εμείς και ο Κόσμος, www.nuestromundo.gr
Terra Verde Χανιά, http://terraverdexania.blogspot.com,
La Candona, www.lacandona.gr
Εργασιακές κολεκτίβες
Το παγκάκι, www.pagkaki.org
Κολεκτίβα Ζερμινάλ, www.kolektivagerminal.blogspot.com
Belleville sin patron, www.belleville-sin-patron.blogspot.com
Collective courier, www.collectivecourier.gr
Συν-άπειρο, www.synapeiro.gr
Συνεταιρισμός Αλληλέγγυας Οικονομίας “Συν-Αλλοις”, http://synallois.org
Κολεκτίβα Κυψέλη, http://colectivakipseli.wordpress.com
Συνεταιριστικοί- αυτοογρανωμένοι πολυχώροι
Το κουκούτσι, http://koukoutsi.enallaktika.gr
Συνεταιριστικό καφενείο Ακαδημίας Πλάτωνα, www.european-village.org
Nosotros, www.nosotros.gr
Μικρόπολις, http://micropolis-socialspace.blogspot.com
Οικοκοινότητες
Τοπικοποίηση, http://topikopoiisi.blogspot.com
Το δέντρο, http://todendro.blogspot.com
Οικοκοινότητα Κύτταρο Νέας Γης, http://kyttaronewearth.webs.com
Κοινότητα Ουτοπία, http://koinotita-utopia.blogspot.com
Κίνησης για τη Δημιουργία Οικοκοινότητας, www.oikokoinotita.gr
Telaithrion free and real, http://telaithrion.freeandreal.org
Άλλος τρόπος, http://allostropos.blogspot.com
Οικολογικά χωριά, http://oikokoinotita.blogspot.com
Δρόμοι σύνθεσης, http://dromoisynthesis.wordpress.com
Φυσικές καλλιέργειες, σπορεία, αστικοί αγροί
Βοτανικός Κήπος Πετρούπολης,, www.votanikoskipos.blogspot.com
Αγρός, http://eleftherosagros.blogspot.com
Πάρκο Ναυαρίνου, www.parkingparko.blogspot.com
Αυτοδιαχειριζόμενος Αγρός Ελληνικού, http://agroselliniko.blogspot.com
Αστικός αγρός Χαλανδρίου, www.astikosagrosx.blogspot.com
Ομάδα Αστικών & Περιαστικών Καλλιεργειών (ΠΕΡ.ΚΑ.), http://perka.oneirografos.net
Δίκτυο Οικοκοινότητα, http://oikodiktyo.espivblogs.net
Σκαλιστήρι, http://skalistiri.wordpress.com
Κέντρο Φυσικής Καλλιέργειας,, www.naturalfarming.eu
Περμακουλτούρα, www.permaculture.gr/gr/
Καγκουρό, www.kangouro.gr
Permaculture in Greece, http://permaculture-greece.org
Τράπεζες και ανταλλακτήρια σπόρων
Το Πελίτι, www.peliti.gr
Σπόρι Λίμνου, www.sporilimnou.blogspot.com
Αιγίλοπας, www.aegilops.gr
Αρχιπέλαγος (τράπεζα σπόρων), www.archipelago.gr
Ηλέσιον, www.helession.gr
Φυσική δόμηση
Φυσική δόμηση cob, www.cob.gr
Σαλίγκαρος, www.saligaroi.blogspot.com
Free and Real, www.freeandreal.org
Ομάδα πηλΟίκο, www.piliko.gr
Αυτοδιαχείριση
Νέα Γουινέα, neaguinea.org
Φτιάχνω μόνος μου, www.ftiaxno.gr
Συλλογικότητες
Ηλιόσποροι, www.iliosporoi.net
Κενό δίκτυο, http://voidnetwork.blogspot.com
State of nature, www.state-of-nature.gr
Λοκροί στο δάσος, http://lokroi-dasos.blogspot.com
Από Κοινού – Κίνηση Αποανάπτυξης Τρικαλινών Πολιτών, http://apokoinou.com
Συλλογικές κουζίνες
Xanadu, http://xanadu.espivblogs.net/
Συλλογική Κουζίνα Στεκιού Μεταναστών ELCHEf, http://tsamadou13-15.espivblogs.net
Συλλογική Κουζίνα Αυτόνομου Στεκιού, http://autonomosteki.espivblogs.net
Συλλογική Κουζίνα κατάληψης Σκαραμαγκά, http://pat61.squat.gr
Ελεύθερη παιδεία
Σχολείο για τη μάθηση της ελευθερίας, http://sxoleio12.wordpress.com
Αυτοοργάνωση στην εκπαίδευση, http://ekpaideysi.espivblogs.net
Αυτοδιαχειριζόμενη τέχνη
Ορίζοντας γεγονότων, http://orizontasgegonotwn.blogspot.com
Another world is here- the Caravan project, www.anotherworldishere.com
Ecoart, www.ecoart.gr
Cheap art, www.cheapart.gr
Τράπεζα τέχνης, http://trapezatehnis.blogspot.com
Πλατφόρμες, http://www.platformes.blogspot.com
Οικογιορτές
Πανελλαδική Οικογιορτή, http://oikogiorti.gr
Οικογιορτή Βόλος, http://oikogiortivolos.blogspot.com
Οικογιορτή Θεσσαλονίκης, http://oikogiorti2011.gr
Οικογιορτή Ηρακλείου Κρήτης, εν οίκω, http://en-oiko.blogspot.com
Οικογιορτή Μαραθώνα, http://marathonecofestival.wordpress.com
Πρωτοβουλία δικτύωσης
Ένας άλλος κόσμος, www.enasalloskosmos-community.net
Άμεση δημοκρατία
Τριήμερο άμεση δημοκρατία Θεσσαλονίκη, http://amesidimokratiafest.org/
Τριήμερο άμεσης δημοκρατίας Αθήνα, http://ad161718.is-by.us/
Real democracy, http://real-democracy.gr
Real democracy – multimedia team, http://realdemocracygr.wordpress.com/
Λαϊκές συνελεύσεις
Λαϊκές συνελεύσεις γειτονιών και περιοχών της Αττικής
Πετράλωνα, Κουκάκι, Θησείο, http://laikisineleusipetralona.espivblogs.net
Καλλιθέα, http://syneleysikallitheas.blogspot.com
Παλλήνη, http://aganaktismenoipallinis.blogspot.com
Ζωγράφου, http://aganaktismenoizografou.wordpress.com
Χαλάνδρι, http://laikisyneleysihalandri.wordpress.com
Πειραιάς, http://aganaktismenoipirea.blogspot.com
Βύρωνας, http://laikisinelefsivirona.blogspot.com
Γαλάτσι, http://lsgalatsiou.wordpress.com
Αμπελόκηποι, http://ampelokipoi.espiv.net
Μαρούσι, http://ansinamar.blogspot.com
Πατήσια, http://patissiasynelefsi.blogspot.com
Καισαριανή, http://laikisyneleysikaisarianis.blogspot.com
Ν. Ηράκλειο, http://neohrakleio.blogspot.com
Ν. Ιωνία, http://sinelefsinionia.wordpress.com
Ν. Σμύρνη, http://plateians.blogspot.com
Νέου Κόσμου, http://nkosmos-sineleusi.blogspot.com
Αγ. Παρασκευή, http://syneleysiplateiasagias.blogspot.com
Ηλιούπολη, http://askilioupolis.espivblogs.net
Αγ. Δημήτριος, http://katadimadim.blogspot.com
Αιγάλεω, http://lasynaigaleo.blogspot.com
Χολαργός Παπάγου, http://anoixtisyneleysixolargoupapagou.blogspot.com
Γκύζη, http://gyzi.espivblogs.net
Νίκαια, http://syneleyshnikaia.wordpress.com
Κερατσίνι, http://suneleushkeratsiniou.blogspot.com
Περιστέρι, http://sineleusiperisteri.blogspot.com
Γλυκά νερά, http://sineleusiglikonneron.blogspot.com
Χαϊδάρι, http://syneleysihaidari.wordpress.com
Λαϊκές συνελεύσεις άλλων πόλεων
Θεσσαλονίκη, http://aganaktismenoi-thess.blogspot.com
Έβρος, http://aganaktismenoi-polites-evrou.blogspot.com
Ηράκλειο, http://aganaktismenoihrakleio.blogspot.com
Δράμα, http://aganaktismenoi-drama.gr
Βόλος, http://aganaktismenoi-volos.blogspot.com
Καβάλα, http://realdemocracykavala.squat.gr
Καστοριά, http://aganaktismenoi-kastoria.blogspot.com
Πύργος, http://aganaktismenoi-pyrgou.blogferry.com
Κέρκυρα, http://amesi-dimokratia-corfu.blogspot.com

Σύρος, http://laikisyneleusisyrou.blogspot.com
Χανιά, http://aganaktismenoixania.blogspot.com
Κόρινθος, http://perivolakia.gr
Άρτα, http://aganaktismenoisthnarta.blogspot.com
Καλαμάτα, http://aganaktismenoikaistinkalamata.blogspot.com
Γιαννιτσά, http://realdemocracygiannitsa.blogspot.com
Τήνος, http://aganaktismenoi-tiniakoi.blogspot.com
Πάτρα, http://patras-democracy.blogspot.com
Λαμία, http://patras-democracy.blogspot.com
Πρέβεζα, http://politesprevezas.eu
Τρίκαλα, http://aganaktismenoi-trikala.blogspot.com
Κεφαλονιά, http://www.stopcrisis.gr
Σαντορίνη, https://www.facebook.com/pages/Αγανακτισμενοι-ΣΤΗ-Σαντορινη/151547581582902
Λάρισα, http://aganaktismenoilarisas.blogspot.com
Αίγινα, http://aganaktismenoi-aiginas.blogspot.com
Ικαρία, http://aganaktismenoi-ikarias.blogspot.com
Σητεία, http://aganaktismenoisitias.blogspot.com
Πτολεμάϊδα, http://aganaktismenoipolitesptolemaidas.blogspot.com
Μυτιλήνη, http://aganaktismenoi-mytilene.blogspot.com
Ξυλόκαστρο, http://denpaeiallo-xylok.blogspot.com
Βέροια, http://www.agapoveria.gr
Μέγαρα, http://laikisinelefsimnp.blogspot.com
Σπάρτη, http://aganaktismenoi-spartis.blogspot.com
Χίος, http://www.aganaktismenoi-chios.gr
Κιάτο, http://www.plateiakiatou.gr/site
Μολάοι, http://plateiamolaon.wordpress.com
Ύδρα, http://hydra-aganaktismenoi.blogspot.com
Οι παραπάνω σύνδεσμοι αποτελούν ορισμένες μόνο από το σύνολο των προσπαθειών στον ελλαδικό χώρο.
Ηλιόσποροι – www.iliosporoi.net
Πρωτοβουλία δικτύωσης “ένας άλλος κόσμος” – www.enasalloskosmos-community.net
Ηλιόσποροι – δίκτυο πληροφόρησης και ενεργοποίησης νέων για την κοινωνική και πολιτική οικολογία /// www.iliosporoi.net /// www.myspace.com/iliosporoi /// iliosporoi facebook /// iliosporoi twitter
iliosporoi – infoaction youth network on social and political ecology /// www.iliosporoi.net /// www.myspace.com/iliosporoi /// iliosporoi facebook /// iliosporoi twitter

1ο Περιβαλλοντικό Συνέδριο Θεσσαλίας

Η Περιφέρεια Θεσσαλίας και το τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης, της Πολυτεχνικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας σας προσκαλούν στο 1ο Περιβαλλοντικό Συνέδριο Θεσσαλίας, που θα πραγματοποιηθεί στη Σκιάθο από τις 8 έως τις 10 Σεπτεμβρίου 2012.

Το 1ο Περιβαλλοντικό Συνέδριο Θεσσαλίας έχει ως στόχο τη παρουσίαση επίκαιρων επιστημονικών ερευνών και εργασιών από ειδικούς επιστήμονες στους τομείς της προστασίας και αποκατάστασης  περιβάλλοντος. Στοχεύει να δημιουργήσει ένα βήμα για την ανταλλαγή ιδεών μεταξύ της επιστημονικής κοινότητας, εκπαιδευτικών, μη κυβερνητικών οργανώσεων, ενδιαφερόμενων πολιτών, καθώς και της τοπικής αυτοδιοίκησης. Συγκεκριμένα, οι ομιλητές θα παρουσιάσουν τα αποτελέσματα της έρευνάς τους σε θέματα σχεδιασμού και διαχείρισης περιβάλλοντος, διαχείρισης αποβλήτων, προστασίας οικοσυστημάτων και ορεινών και αγροτικών περιοχών, περιβαλλοντικής ευαισθησίας και βιώσιμης ανάπτυξης, με έμφαση στα θέματα που απασχολούν την περιοχή της Θεσσαλίας.

Οι εργασίες που θα παρουσιαστούν στο συνέδριο (είτε ως προφορικές ανακοινώσεις, είτε ως πόστερ) θα δημοσιευτούν στα πρακτικά του συνεδρίου. Τα πρακτικά του συνεδρίου θα δοθούν στους συμμετέχοντες κατά τη διάρκεια του συνεδρίου.

Καλούμε όλους τους επιστήμονες, ερευνητές και επαγγελματίες, που δραστηριοποιούνται σε αυτά τα ερευνητικά πεδία να παρουσιάσουν τις εργασίες τους.
Παρακαλούμε να δηλώσετε εγκαίρως την προτίμησή σας για προφορική ή αναρτημένη ανακοίνωση και να υποβάλετε την συμμετοχή
σας ως αρχείο *.doc στη γραμματέα του συνεδρίου έως τις 31/03/2012.

Μπορείτε να βρείτε περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το συνέδριο στην ιστοσελίδα:

http://www.env1.prd.uth.gr

Για ερωτήσεις μπορείτε να απευθυνθείτε στη γραμματέα του συνεδρίου κ. Βίκυ Μανάκου:
Τηλ.: 2421074282, Φαξ: 24210 74276, Κινητό: 6973328909, E-mail: vmanak@uth.gr

Εκ μέρους της Οργανωτικής Επιτροπής,

Βίκυ Μανάκου
Γραμματέας Οργανωτικής Επιτροπής
Συνεδρίου

Αξιοποίηση φυτών της Ελληνικής Χλωρίδας

ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΓΕΩΡΓΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ – ΔΗΜΗΤΡΑ Ν.Π.Ι.Δ. εποπτευόμενο  από το Υπ. Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων Κέντρο «ΔΗΜΗΤΡΑ»  Θεσσαλονίκης Γεωργική Σχολή – Θέρμη Τηλ. 2310 472300    FAX  2310 473213 e-mail: ogeekath@otenet.gr ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Θεσσαλονίκη 02/12/11

Το κέντρο «ΔΗΜΗΤΡΑ» Θεσσαλονίκης (πρώην ΚΕΓΕ),  σε συνεργασία με τη Διεύθυνση Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής της Περιφερειακής Ενότητας Θεσσαλονίκης της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας έχοντας ως στόχο:

• Την ανάπτυξη του αγροτικού τομέα της περιοχής μας αλλά και της χώρας γενικότερα,
• Την αναζήτηση διεξόδων στα κοινωνικά και οικονομικά αδιέξοδα από τη σημερινή άσκηση της γεωργικής δραστηριότητας,
• Τη διερεύνηση βιώσιμων εναλλακτικών λύσεων άσκησης της γεωργίας,

Διοργανώνει για το Δεκέμβριο τις παρακάτω Ημερίδες

• Πέμπτη 8 Δεκεμβρίου  2011 και ώρα 09:00 πμ,

Ημερίδα με θέμα:  «Σαλιγκαροτροφία, Οργάνωση και διαχείριση μιας μονάδας εκτροφής σαλιγκαριών (ανοικτού – κλειστού τύπου)»

Ομιλητής: _κος Νικολαϊδη Αβραάμ Γεωπόνο του ΕΛ.Ο.Γ. – ΔΗΜΗΤΡΑ

• Δευτέρα12Δεκεμβρίου  2011και ώρα09:00πμ,

Ημερίδα με δύο θέματα:

1.  « Αξιοποίηση των Αυτοφυών Αρωματικών Ειδών της Ελληνικής Χλωρίδας μέσω της καλλιέργειας τους,»

Ομιλήτρια: Δρ Ελένη Μαλούπα, Τακτική Ερευνήτρια του Κέντρου Γεωργικής Έρευνας Βόρειας Ελλάδας  (ΕΛ.Ο.Γ. – ΔΗΜΗΤΡΑ  (πρώην ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε. )

2.  «Αξιοποίηση φυτών της Ελληνικής Χλωρίδας».

Ομιλήτρια: Διαμάντω Λάζαρη, Επίκουρη Καθηγήτρια Φαρμακογνωσίας ΑΠΘ, Εργαστήριο Φαρμακογνωσίας, Τμήμα Φαρμακευτικής, ΑΠΘ.

• Πέμπτη15Δεκεμβρίου  2011και ώρα09:00πμ

Ημερίδα με δύο θέματα:

1. Καλλιέργεια Μανιταριών

Ομιλητής: κος Λιπώνης Γεώργιος Γεωπόνος της Διεύθυνσης Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής της Περιφερειακής Ενότητας Θεσσαλονίκης της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας

2. Καλλιέργεια Τρούφας – Τρουφοφόρα φυτά -  αναφορά σε Κρανιά, Καστανιά, Δασικά είδη.

Ομιλητής: Δρ Στέφανος Διαμαντής, Δασολόγος πρώην Ερευνητής του ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε.

Όλες οι ημερίδες θα υλοποιηθούν στις νέες εγκαταστάσεις του Κέντρου ΔΗΜΗΤΡΑ Θεσσαλονίκης που βρίσκονται στη Γεωργική Σχολή στη Θέρμη – δίπλα στο Κέντρο Υγείας Θέρμης (ακολουθεί σχεδιάγραμμα),

Για κάθε ημερίδα έχει ανακοινωθεί πρόσκληση με το αναλυτικό πρόγραμμα  της εκδήλωσης.

Στην εκπαίδευση θα μπορούν να συμμετέχουν

1. Αγρότες του νομού Θεσσαλονίκης που ασχολούνται με τις αντίστοιχες καλλιέργειες.
2. Ενδιαφερόμενοι που θέλουν υπεύθυνη και εμπεριστατωμένη ενημέρωση.

Παρακαλούνται όσοι ενδιαφέρονται να δηλώσουν συμμετοχή στο Κέντρο «ΔΗΜΗΤΡΑ» Θεσσαλονίκης

τηλέφωνο  2310 472 300

& ΦΑΧ 2310 473 213

Για το κέντρο “ΔΗΜΗΤΡΑ” Θεσσαλονίκης δείτε το συνημμένο: Ημερίδες

                    

Εξορύξεις στα Κρούσσια;

Αντιδρά ο Σύλλογος Αρχιτεκτόνων Ν.Κιλκίς για τις εξορύξεις στα Κρούσσια και στο Σκρα

Παρασκευή, 18 Νοέμβριος 2011 12:20, Λάζαρος Τυρεκίδης

οιήστε

Την Τρίτη 15-11-2011 έληξε η συζήτηση γύρω από τη Δημόσια Διαβούλευση τριών Διεθνών Πλειοδοτικών διαγωνισμών για τα δικαιώματα έρευνας και εκμετάλλευσης Δημοσίων Μεταλλευτικών χώρων στη Βόρεια Ελλάδα και ειδικότερα στις γεωγραφικές ενότητες Κιλκίς και Ροδόπης.

Ο Σύλλογος Αρχιτεκτόνων Νομού Κιλκίς προσπάθησε να αναρτήσει στα σχόλια της Διαβούλευσης ένα κείμενο, το οποίο όμως δεν εγκρίθηκε και δεν εμφανίστηκε στη συζήτηση.

Το παραθέτουμε αυτούσιο παρακάτω:

« Ο Σύλλογος Αρχιτεκτόνων Νομού Κιλκίς δηλώνει την αντίθεσή του στη διάθεση δημοσίων εκτάσεων για την εξόρυξη μεταλλευμάτων κυρίως χρυσού, χαλκού στα Κρούσσια και στο Σκρα Κιλκίς καθώς:

1. Η επεξεργασία των προϊόντων εξόρυξης είναι επικίνδυνη για τη δημόσια υγεία των κατοίκων καθώς χρησιμοποιούνται ουσίες ιδιαίτερα τοξικές (κυάνιο) στο διαχωρισμό των μεταλλευμάτων και ο κίνδυνος για τη μόλυνση του εδάφους και κατά συνέπεια του υδροφόρου ορίζοντα όλης της περιοχής είναι άμεσος. Η δε μολυσματική κατάσταση όταν δημιουργηθεί μετά είναι σχεδόν μη αναστρέψιμη.

2. Αυτού του τύπου οι εγκαταστάσεις είναι τραυματικές για το τοπίο ιδιαίτερα για σημεία υψηλού κάλλους και φυσικού πλούτου, όπως αυτά στα οποία αναφερόμαστε. Οι σύγχρονες μέθοδοι εκσκαφής είναι ιδιαίτερα έντονες και ταχείς και οδηγούν σε ουσιαστικά μη ελέγξιμη περιβαλλοντική επέμβαση.

3. Η όλη εγκατάσταση και δραστηριότητα παρά τις αρνητικές επιπτώσεις που θα φέρει σε περιβαλλοντικό επίπεδο δε θα ευνοήσει τον τόπο στο επίπεδο της ανάπτυξής του, καθώς δεν προβλέπεται ικανό μέρος του εξορύξιμου προϊόντος ή αντίτιμο της αξίας του να παραχωρείται στη δημοτική αρχή και κατά συνέπεια στους πολίτες αυτής, δεν θα απασχοληθεί σημαντικό ποσοστό κατοίκων των περιοχών κατά την παραγωγική διαδικασία καθώς η περιοχή δεν διαθέτει ούτε διέθετε ποτέ εξειδικευμένο προσωπικό σε μεταλλευτικές δραστηριότητες αλλά και ο αριθμός των ανειδίκευτων εργατών που απαιτεί λόγω της μηχανοποιημένης δραστηριότητας δεν αποτελεί απασχόληση ικανή που θα οδηγήσει στην ανάπτυξη του τόπου.»

Ο Σωκράτης και το κώνειο στην ιστορία και τη λογοτεχνία.

MANOΛHΣ MAYPOΛEΩN, φαρμακοποιός

Eισαγωγή

Μετά την αγάπη, πιο χιλιοτραγουδισμένος είναι ο θάνατος. Από το θάνατο πιο τραγουδισμένη είναι η αυτοχειρία. Λιγότερο μάλλον ο φόνος…  Κι από την αυτοχειρία, αυτή που τραγουδήθηκε πιο πολύ είναι εκείνη που έγινε με φαρμάκι. Η πράξη αυτή κατεγράφη από τη λαϊκή παράδοση σαν «φαρμάκωμα». Από τον Όμηρο  και τον Αριστοφάνη ως το δημοτικό τραγούδι, τον «Ερωτόκριτο», το Σολωμό και τον Παπαδιαμάντη.

Από το Σαίξπηρ ως το Νορβηγό νομπελίστα Κνουτ Χάμσουν…

Όπως το «κακό», όχι σπάνια, μετατρέπεται σε «καλό», έτσι και το φαρμάκι, παρ’ όλη την κυριολεκτική ή μεταφορική του τοξικότητα, αντί να υποβαθμίσει-δηλητηριάσει-σκοτώσει,αναγάγει-καθαρίζει-καθαγιάζει! Αναδεικνύεται σε μείζον μυθοποιητικό και δραματουργικό στοιχείο, ικανό όχι μόνο να μη σκοτώσει, μα να περάσει στην αθανασία τους χρήστες!

Αλλά κι όταν το αυτό καθ’ αυτό φαρμάκι δε σκοτώνει κυριολεκτικά, το κάνει μέσω της μεταφοράς και της αλληγορίας. Άλλες έννοιες, λέξεις και καταστάσεις εμφανίζονται το ίδιο πικρές, ντυμένες με το… κοστούμι του:

¨       Η ξενιτιά: «πικρό σαν δηλητήριο είναι το διαβατήριο…» (παλιό λαϊκό τραγούδι).

¨       Η σκλαβιά: «…η σκλαβιά πικρό φαρμάκι…» (αντάρτικο τραγούδι).

¨       Η προδομένη αγάπη: «σε πότισα ροδόσταμο με πότισες φαρμάκι» ( Ν. Γκάτσος).

¨       Ο πιο πικρός (σκληρός) λόγος: στον «Ερωτόκριτο» συναντούμε το Σπιθόλιοντα, το σκληρό Καραμανίτη, που ετοιμάζεται να πει στο Ρήγα «λόγια όλο φαρμάκι»:

«Όσο του μίλειε ο βασιλιός κι όσο μιλούν κ’ οι άλλοι,

τόσο και πλιόν η έχθρητα εγίνουντο μεγάλη·

και με φωνήν αγριώτατη, τρέμοντας το μουστάκι,

του Ρήγα πιλοήθηκεν με λόγ’ όλο φαρμάκι»

(μέρος δεύτερο, 947 – 950).

¨       Η ψυχική πικρία (που προκαλεί και πάλι η ξενιτειά):

«ξενιτεμένο μου πουλί και ντόπιο μου αηδονάκι η ξενιτιά σε χαίρεται κι εγώ πίνω φαρμάκι…» (δημοτικό δίστιχο)

¨       Στον «Ερωτόκριτο», πάλι, η παραμάνα της Αρετούσας Φροσύνη παραπονείται:

Πολλές φορές εγρύπνησα για να σ’ αποκοιμήσω

και να σου δώσω το βυζί, συχνιά να σε ταγίσω·

πολλές φορές μ’ εκάμασι τα κοπελίστικά σου

κ’ ήπια φαρμάκια και χολές για τα κουτσούνικά{1} σου».

(μέρος τρίτο, 95, 98)

¨       Η πιο πικρή ουσία. Γενικά κάθε τι που είναι πολύ πικρό:

«πίνει τον καφέ πικρό, φαρμάκι …»  (κοινώς λεγόμενο),

«τα λόγια του είναι φαρμάκι …»  (κατά το κοινώς λεγόμενο)

¨       Ακόμη και το κρύο, όταν είναι πολύ, περισσότερο κι από «δριμύ» ή απλά «διαπεραστικό», τι λέμε πως είναι; Φαρμάκι!

«Κάνει», λέμε, «ένα κρύο φαρμάκι!».

Αρχαίο: Φάρμακον, φαρμάκιον. Μεσαιωνικό:  Φαρμάκιν…

Το φαρμάκι εμφανίζεται πολύ συχνά στη δημοτική ποίηση ως φαρμάκιν{2}. Ο Θεόδωρος Πρόδρομος,{3} γράφει χαρακτηριστικά:

«οι δ’ άλλοι καταπίνουσιν αντίς νερόν, φαρμάκιν» στίχ. 2, 285 και … «αντίς ψωμίν, τον δρόλυκον{4}», στίχ. 418.

Στην κονταρομαχία, ξανά πάλι(!), του Ερωτόκριτου με τον Ηράκλη από την Έγριπο, ο Βιτσέντζος Κορνάρος γράφει παραστατικά:

«ο Ηράκλης απ’ την Έγριπον εσάλεψε δαμάκι,

γιατί επαραζαλίστηκε κ’ είναι να πιή φαρμάκι·

ήστεκεν ο Ρωτόκριτος κι ασάλευτος εγίνη

κ’ εφάνιστή σου ενίκησε στην κονταράν εκείνη»

(2, 1.435 – 1.438).

Όταν η στενή φίλη του Διονύσιου Σολωμού, Μαρία Παπαγεωργοπούλου, μαθαίνει ότι ο βενετσιάνος πιανίστας που αγαπά είναι παντρεμένος και αυτοκτονεί με δηλητήριο, ο εθνικός μας ποιητής γράφει την πιο διάσημη «φαρμακωμένη»{5}:

Συφορά! Σε θυμούμ’ εκαθόσουν

Στο πλευρό μου με πρόσωπο αχνό·

«Τι έχεις;» σούπα, και συ μ’ αποκρίθης:

«Θα πεθάνω, φαρμάκι θα πιώ».

(στρ. 3)

[…]

Τέτοια λόγια αν ημπόρειες ν’ ακούσης,

Όχ το στόμα σου τι ‘θελε βγη;

«Το φαρμάκι, που επήρα, και οι πόνοι,

Δεν εστάθηκαν τόσο σκληροί».

(στρ. 6)

[…]

«Κοίτα μέσα στα σπλάχνα μου, Πλάστη!

Τα φαρμάκωσα, αλήθεια, η πικρή,

Και μου βγήκε οχ το νου μου, Πατέρα,

Που πλασμένα μου τα ‘χες Εσύ·».

(στρ. 10)

Tο κώνειο

Δεν είναι λίγες οι στιγμές στην παγκόσμια λογοτεχνία που το δηλητήριο – φαρμάκι – φάρμακο παίζει καθοριστικό ή ακόμη και πρωταρχικό ρόλο. Όλα τα πράγματα, όμως, έχουν κάπου στο βάθος του χρόνου την αρχή τους. Και η αρχή της δραματουργικής πορείας για το φαρμάκι φαίνεται ότι βρίσκεται στο έτος 399 π.Χ.

Το έτος 399 π.Χ. είναι, κατά κάποιον τρόπο, το σημείο γένεσης της σωκρατικής ποίησης.{6} Αυτό που εκτίναξε δραματουργικά το Σωκράτη δεν ήταν η διδασκαλία του, ούτε η ζωή του. Ήταν ο θάνατός του. Η εκτέλεσή του με κώνειο. Εκεί που τελειώνει το νήμα της βιολογικής ζωής, αρχίζει ο μύθος. Το κώνειο από απλό φαρμάκι γίνεται το κλειδί που ανοίγει στο Σωκράτη την πόρτα της αιωνιότητας. Μπορεί βέβαια να τον φαρμακώνει-δηλητηριάζει, στέλνοντάς τον στο θάνατο, αλλά, από την άλλη, βλέπουμε πως «εξαγνίζει» τα πάθη. Ο Σωκράτης διαβλέπει εγκαίρως ότι, πλέον, είναι χρησιμότερος νεκρός παρά ζωντανός. Το κώνειο, αντί για το θάνατο, τον οδηγεί τελικά στην αθανασία…

Κι αν δούμε το θέμα μέσα από μιαν άλλη, πιο υπερβατική οπτική, μπορούμε, σχηματικά και συνοπτικά βέβαια, να σημειώσουμε:

¨       Το σώμα (κοινωνία) ασθενεί. Το άρρωστο μέλος του σώματος (Σωκράτης) πρέπει να πάρει φάρμακο (φαρμάκι – δηλητήριο – κώνειο). Το μέλος αποχωρίζεται από το σώμα (θάνατος – εξυγίανση – κάθαρση). Με τον τρόπο αυτό το σώμα (νομίζει ότι) σώζεται…

Η ετυμολογία

Συναντούμε δυο εκδοχές:

1. Η πιο συνηθισμένη{7}:

Από το κώνος (->κωνοφόρο), που θεωρεί ότι τα φύλλα του φυτού μοιάζουν με τον καρπό του πεύκου. Σύμφωνα με άλλη ερμηνεία, επειδή παράγει μια όζουσα υγρή ουσία, που έχει παρόμοια χαρακτηριστικά με το ρετσίνι του πεύκου.

2. Η πιο σπάνια{8}:

Από το κωνάω (->περιστρέφω κυκλικά). Σύμφωνα με την ερμηνεία αυτή, πήρε το όνομά του από τον ελιγμό και τη σκοτοδίνη που προκαλεί σε όσους το πίνουν.

Λαογραφικά

Σε διάφορες περιοχές της χώρας ονομάζεται «μαγκούτα», (βλάχικης προέλευσης{9}) «βρωμόχορτο», «καρμπούσα» και «κιρκούτα» (αλβανικής προέλευσης), «ασκοτιζάνα» και «ασκοτισάρα» (στην Κρήτη) και ακόμη «καρμπουδιά» ή «τσαμπουδιά».

Η ιστορία από τον Κάιν ως τον Ιουλιανό τον Παραβάτη…

Σύμφωνα με μια παλιά αγγλική παράδοση,{10} οι μίσχοι του κώνειου πήραν το χρώμα τους λόγω οίκτου για το σημάδι που βγήκε στο μέτωπο του Κάιν, όταν τον σκότωσε ο Άβελ.

Ο Ιπποκράτης (430 π.Χ.), αναφέρει (681, 4) τα κωνείου φύλλα και τον κωνείου καρπόν (890), στο «περί Αφόρων» σύγγραμμά του (224).

Για τον κωνείου καρπόν μιλά και ο Θεόφραστος (322 π.Χ.) στο «περί Φυτών Ιστορίας» (ΙΙ, 5, 3 και Ι, 9, 8, 3).

Ο επικός ποιητής Καλλίμαχος (260 π.Χ.), το αναφέρει στους «Ίαμβούς» του σαν «νάρθηκα» και σαν «καλαμοειδές φυτόν» (Ι,122) και με τον ίδιο τρόπο το αποδίδει και ο λεξικογράφος Ησύχιος (450; μ.Χ.).

Ο Πλούταρχος αναφέρει (80 μ.Χ.) ότι «η χώρα κάλλιστον μέλι και κώνειον ωκυμορώτατον αναδίδωσι» («Δίων» 58).

Ο Γαληνός (ιατρός, 163 μ.Χ.), γράφει ότι «οι ψάρες το κώνειον εσθίοντες ουδέν βλάπτονται» (6,567,14).

Ο λεξικογράφος Σουίδας (που έζησε περί το 960 μ.Χ.) το παραθέτει σαν «κόνιον, βοτάνη δηλητήριος, δια του ο μικρού δια το μέτρον του στίχου».

Προσπερνώντας, όμως, όλες τις παραπάνω ερμηνείες και αναφορές, φθάνουμε σε αυτές που θέλουν το κώνειο να είναι «το εκ του φυτού κωνείου παραγόμενον δηλητήριον, γνωστότατον απ’ αρχαιοτάτων χρόνων και πιθανώς από της εποχής των τριάκοντα τυράννων προς θανάτωσιν καταδίκων»{11}.

Με την ερμηνεία αυτή θα το αναφέρει:

¨       ο Αριστοφάνης (425 π.Χ.), όταν γράφει στους «Βατράχους», «κώνεια πιείν» (124 και 1051),

¨       ο ρήτορας Ανδοκίδης (415 π.Χ.), όταν αναφέρει πως «κώνειον πιόντες απέθανον» (3, 10), και οι Σωκρατικοί περιγράφοντας το θάνατο του Σωκράτη,

¨       «κώνειον πεπωκότα», γράφει ο Πλάτωνας στο έργο του «Λύσις» (219 Ε),

¨       «αποθνήσκειν αναγκαζόμενος το κώνειον έπιε», γράφει ο Ξενοφών (401 π.Χ.) στα «Ελληνικά» (2, 3, 56).

¨       Ακόμη και ο Ιουλιανός ο Παραβάτης (353 μ.Χ.) θα γράψει πως «ουδέν άμεινον διακείσεται των το κώνειον προσενεγκαμένων» (152,8).

Πρέπει να προσθέσουμε ακόμη ότι το κώνειο, εκτός από το Γαληνό, περιγράφεται και από το Διοσκουρίδη και το Νίκανδρο, οι οποίοι αναφέρουν τρόπους χρήσης{12} του, αλλά και τις επιπτώσεις της χρήσης, που οφείλονται στη δηλητηριώδη δράση της κωνεΐνης στο Κ.Ν.Σ. Τις δηλητηριώδεις ιδιότητές του αναφέρουν και οι Πλίνιος, Κέλσος και Σκριβώνιος Λάργος. Σαν αντίδοτό του, ο μεν Κέλσος συνιστά κρασί με απήγανο, ο δε Σκριβώνιος Λάργος το γάλα και ιδιαίτερα το γάλα γαϊδάρου.

Το κώνειο μπορεί να θεωρηθεί το πιο διάσημο δηλητήριο, το «υπέρτατο» φαρμάκι, γιατί είναι βέβαιο ότι χρησιμοποιήθηκε από πολύ παλιά για αυτοκτονίες (αναφερθήκαμε ήδη στους «Βατράχους» του Αριστοφάνη -1050- όπου η γυναίκα του Προίτου Αντεία αυτοκτονεί παίρνοντας κώνειο: «κώνεια πιείν») ή ακόμη και σε δολοφονίες με δηλητηριάσεις από κώνειο, όπως αναφέρει ο Οράτιος στα «Σατιρικά» (1). Ο Αιλιανός Κλαύδιος μάλιστα, ένας σοφιστής του 3ου μ. Χ. αι., στο έργο του «Ποικίλη Ιστορία» (Γ’, 37), αναφέρει ομαδικές αυτοκτονίες υπερηλίκων (αλλά άχρηστων, σύμφωνα με τα έθιμα της Κέας, γερόντων) με κώνειο! Ιστορείται, ακόμη, ότι με μίγμα κωνείου και μήκωνος{13} δηλητηριάστηκε ο Βρετανικός, με εντολή του Νέρωνα.

Ο πρώτος που αναφέρεται πως ήπιε κώνειο στην Ελλάδα φαίνεται να ήταν ο στρατηγός και πολιτικός Θηραμένης, που καταδικάστηκε σε θάνατο από τους τριάκοντα τυράννους, δεύτερος δε, σύμφωνα πάντα με το ρήτορα Λυσία (411 π.Χ.) στον «Κατά Ερατοσθένους» (ΧΙ, 5) λόγο του, ο Πολέμαρχος, χωρίς μάλιστα να είναι γνωστή η αιτία της καταδίκης του.

Ο Σωκράτης και το κώνειο

Όταν το 399 π.Χ. έρχεται η ώρα του Σωκράτη να πιει το κώνειο, αυτό έχει ήδη διαγράψει μια μεγάλη πορεία. Είναι τόσο γνωστό και πολυχρησιμοποιημένο, ώστε είναι πια ακριβέστατα γνωστή και καθορισμένη η δόση που χρειάζεται για να οδηγήσει κάποιον στο θάνατο. Η συνήθης δόση ήταν μια ολκή (περίπου 4,5 γραμμάρια). Λέγεται, μάλιστα, ότι αυτός είναι ο λόγος που δεν επέτρεψε ο δήμιος στον Σωκράτη να κάνει σπονδή πριν πιει το δηλητήριο. Αν η πρώτη δόση αποδεικνυόταν ανεπαρκής, χορηγείτο και δεύτερη, σπανιότερα δε και τρίτη! Για το λόγο αυτό ο δήμιος, μέσω του παρευρισκόμενου Κρίτωνα, συνιστά στο Σωκράτη να μη μιλά ζωηρά και θερμαίνεται, ώστε να μη χρειασθεί διπλή ή τριπλή δόση! Ο Θεόφραστος, μάλιστα, αναφέρει ότι ο θάνατος έρχεται χωρίς πόνους.{14}

Αναφέρεται ακόμη ότι με κώνειο θανατώθηκαν ο Φωκίων και τέσσερις πολιτικοί φίλοι του (318 π.Χ.). Σύμφωνα με άλλη πηγή,{15} ο Φωκίων, που υπήρξε συνετός αθηναίος πολιτικός, αλλά κατηγορήθηκε ως φίλος του Αλεξάνδρου, διώχθηκε από την Αθήνα στα Μέγαρα, όπου και αυτοκτόνησε πίνοντας κώνειο. Με τον ίδιο τρόπο θανατώθηκαν ακόμη  ο ρήτορας Αισχύνης (323 π.Χ.) και ο Φιλοποίμην (197 π.Χ.).

Το 19ο αι., τέλος, το κώνειο χρησιμοποιείτο στη συμβατική ιατρική ως παυσίπονο.

Από το φαρμάκι στο φάρμακο: από το «καλό» στο «κακό» και πάλι πίσω…

Όπως το «κακό» όχι σπάνια μετατρέπεται σε «καλό», έτσι και το φαρμάκι, παρ’ όλη την κυριολεκτική ή μεταφορική του τοξικότητα, αντί να υποβαθμίσει-δηλητηριάσει- σκοτώσει, φαίνεται ότι αναγάγει-καθαρίζει-καθαγιάζει! Αναδεικνύεται σε μείζον μυθοποιητικό και δραματουργικό στοιχείο, ικανό όχι μόνο να μη σκοτώσει, μα να περάσει στην αθανασία τους χρήστες! Αυτό προείδε, ίσως, και ο Σωκράτης και για τούτο δεν αρνήθηκε τη με κώνειο τιμωρία του. Για ορισμένους μάλιστα{16} δεν πρόκειται για εκτέλεση, αλλά για αυτοκτονία! Υπερθεματίζοντας άλλοι{17} υποστηρίζουν ότι ο Σωκράτης «…όχι απλώς αποδέχθηκε, αλλά επιζήτησε να εκτελεστεί η ποινή του θανάτου»!

Σημειώσεις:

1 Aπό το «κουτσούνα» (κούκλα). Γλωσσάρι στην έκδ. «Ερωτόκριτος» του Β. Κορνάρου, σελ. 374. Eκδ. «Ερμής», επιμέλεια: Στυλιανός Αλεξίου.

2 Δ. Δημητράκου: Μέγα Λεξικόν όλης της  ελληνικής γλώσσης, τόμ. ΙΕ, σελ. 7.572.

3 Λόγιος των χρόνων της βυζαντινής δυναστείας των Κομνηνών (γύρω στο 1.125 μ.Χ.), πιθανός δημιουργός των «προδρομικών» (ή φτωχοπροδρομικών…) ποιημάτων.

4 Δρόλυκος: (στη δημοτική, δρολύκι): η ασθένεια υδροκήλη. Tο συναντούμε και στα «Δημοτικά Τραγούδια» στη «Λαογραφία του Ν. Πολίτη»: «περίδρομον σ’ εστείλασαν και σφάχτην και δρολύκι» (1.217) (όπως σημείωση 2, τόμος Δ’ σελ. 2.115).

5 Δ. Σολωμός: «Η Φαρμακωμένη». Διον. Σολωμού «Άπαντα», σελ. 29-30. Eκδ. Δαμιανού.

6 Όλοφ Ζιγκόν: «Σωκράτης. Η εικόνα του στην ποίηση και την ιστορία», σελ. 75. Εκδ. «Γνώση», Αθήνα 1995.

7 Λεξικά Ανδριώτη, Μπαμπινιώτη, κ.ά.

8 Νεώτερον Εγκυκλοπαιδικόν Λεξικόν «Ηλίου», τόμ. ΙΓ’, σελ. 30-31.

9 Θεόδωρου Χενράιχ: «Λεξικό των δημωδών ονομάτων των φυτών της Ελλάδος». Εκδ. Τολίδη, Αθήνα.

10 Andrew Chevallier: «Βοτανοθεραπεία». Μεγάλη Εγκυκλοπαίδεια Θεραπευτικών Φυτών. Εκδ. Δομική, Αθήνα,1998, σελ. 192.

11  Όπως σημείωση 2, Δ. Δημητράκου: «Μέγα Λεξικόν όλης της ελληνικής γλώσσης». Εκδ. Οργ. «Ν. Ασημακόπουλος & ΣΙΑ», Αθήνα, 1964, τομ. 8, σελ. 4.223 («κώνειον»).

12 Ο Διοσκουρίδης (40-90 μ. Χ.) συνιστούσε μάλιστα την επάλειψη με πολτοποιημένο φυτό ή με το χυμό του, των όγκων, των διογκώσεων, των ελκών και των γεννητικών οργάνων σε περιπτώσεις πριαπισμού.

13 Όπως σημείωση 8.

14 Bλ. Εγκυκλοπαίδεια «Νέα Δομή», τόμ. 19, σελ. 176.

15 Χαρά Κιοσέ: «Οι Μακεδόνες στην Αθήνα. Οι άγνωστες πτυχές μιας περίεργης συνύπαρξης», Εφημ. «Το Bήμα», 17/6/2001.

16 Εγκυκλοπαίδεια Grand Larousse, τόμ. 2ος , σελ. 203. Αυτό θα μπορούσε να στηριχθεί σε δύο, κατά βάση, στοιχεία. Πρώτον την «προκλητική» απολογία του Σωκράτη, που σκοπίμως εξόργισε το ήδη αρνητικό ακροατήριο και, δεύτερο, στην άρνησή του να δραπετεύσει.

17 «Η δίκη του Σωκράτη» Περιοδικό Ε-Ιστορικά Νο 86 7/6/2.001, σελ. 3, (Βαγγέλης Παναγόπουλος).

Μπράβο, ορέ Χιώτες!

Διαβάζω στη Γνώμη της Χίου:

———————————————————————————————————————————————————————-

Άλλη μία επιβεβαίωση ότι κάποιοι βρίσκονται ακόμη στον κόσμο τους! Θέλουν τώρα και έφιππο τον Πλαστήρα!!!

Το έχουμε γράψει ξανά. Κάποιοι εκεί στον Δήμο Χίου (και όχι μόνο…) βρίσκονται στον κόσμο τους! Το δείχνουν αυτό πολλά. Μα στα κορυφαία θα πρέπει να μπεί η έκκλησή τους για συγκέντρωση χρημάτων σ’ αυτή τη συγκυρία, προκειμένου να υλοποιηθεί το… «όραμα Σηφουνάκη» για το στήσιμο και έφιππου ανδριάντα, στον Νικόλαο Πλαστήρα!
Καλά, δεν σκέπτονται τις ανάγκες του κόσμου, αλλά δεν γνωρίζουν τουλάχιστον πώς ζούσε και πώς πέθανε ο Πλαστήρας; Αν ζούσε θα τους κυνηγούσε με τον βούρδουλα. Καλά λέει ο σοφός λαός μας, πως «πρώτα πεθαίνει ο άνθρωπος και μετά φεύγει το χούι του»..!

Από το γραφείο τύπου του Δήμου Χίου, λοιπόν, ανακοινώθηκαν τα παρακάτω:

«Ξεκίνησε εκ νέου η προσπάθεια για την  κατασκευή έφιππου ανδριάντα του στρατηγού Νικολάου Πλαστήρα στη Χίο με συμπαραστάτη το Δ.Σ. του Μορφωτικού Συνδέσμου Βαρβασίου Χίου “Ο Φάρος” και την εξ Αθηνών επιτροπή Επιτροπής Φιλοτέχνησης του αγάλματος.
Έχει ήδη κατασκευασθεί το εκμαγείο και ο Δήμαρχος Χίου αναμένεται να συναντηθεί με την επιτροπή στην Αθήνα, προκειμένου να γίνει συντονισμός των ενεργειών για την ολοκλήρωση του εγχειρήματος αυτού.
Την εν λόγω επιτροπή απαρτίζουν οι κάτωθι:
Απ. Κωστόπουλος, Ισμήνη Τριάντη, Χαρώνη Αργυρώ, Αξιωτάκη Ξανθίππη, Β. Πολυχρόνη, Μ. Αλβανού, Επαμ. Μπακάλης, Σ. Χατζιάρας, Παπαμαντέλης Δημήτριος
Καλούνται όσοι συμπολίτες μας έχουν την οικονομική δυνατότητα, να συνεισφέρουν για τη φιλοτέχνηση του ανδριάντα στον λογαριασμό του Συλλόγου  “Ο Φάρος” …

Από το γραφείο τύπου»

Μην ξεχάσετε να πάτε να καταθέσετε…..

Στη φωτο ο ανδριάντας του Στρατηγού Ν. Πλαστήρα από ορείχαλκο, έργο ύψους 2 μέτρων της Μαίρης Παπακωνσταντίνου, στην πλατειούλα του Ναυτικού Ομίλου Χίου, ο οποίος τοποθετήθηκε το 1987 με χορηγεία του Ροταριανού Ομίλου Χίου.

Τον είχανε πεζό, τώρα τον θέλουν και καβάλα. Δεν πρωτοτυπούν όμως γαιτί υπήρξε και ένα καλύτερο προηγούμενο: ο Αι Γιώργης μέχρι το 1.000 μ.Χ. απεικονίζονταν στις εικόνες πεζός. Το κάνανε καβαλάρη αργότερα!!!

———————————————————————————————————————————————————————

Κι εγώ που νόμιζα ότι από δω και πέρα θα ενδιαφέρονταν μόνο για το Βοτανικό Κήπο στα Νένητα!

———————————————————————————————————————————————————————

 

 

Οι καραμέλες που μου απομένουν…

«Μέτρησα τα χρόνια μου και συνειδητοποίησα, ότι μου υπολείπεται λιγότερος χρόνος ζωής  απ’ ότι έχω ζήσει έως τώρα…

Αισθάνομαι όπως αυτό το παιδάκι που κέρδισε μια σακούλα καραμέλες: τις πρώτες τις καταβρόχθισε με λαιμαργία, αλλά όταν παρατήρησε ότι του απέμεναν λίγες, άρχισε να τις γεύεται με βαθιά απόλαυση.

Δεν έχω πια χρόνο για ατέρμονες συγκεντρώσεις όπου συζητούνται, καταστατικά, νόρμες, διαδικασίες και εσωτερικοί κανονισμοί, γνωρίζοντας ότι δε θα καταλήξει κανείς πουθενά.

Δεν έχω πια χρόνο για να ανέχομαι παράλογους ανθρώπους που παρά τη χρονολογική τους ηλικία, δεν έχουν μεγαλώσει.

Δεν έχω πια χρόνο για να λογομαχώ με μετριότητες.

Δε θέλω να βρίσκομαι σε συγκεντρώσεις όπου παρελαύνουν παραφουσκωμένοι εγωισμοί.

Δεν ανέχομαι τους χειριστικούς και τους καιροσκόπους.

Με ενοχλεί η ζήλια και όσοι προσπαθούν να υποτιμήσουν τους ικανότερους για να οικειοποιηθούν τη θέση τους, το ταλέντο τους και τα επιτεύγματα τους.
Μισώ, να είμαι μάρτυρας των ελαττωμάτων που γεννά η μάχη για ένα μεγαλοπρεπές αξίωμα. Οι άνθρωποι δεν συζητούν πια για το περιεχόμενο… μετά βίας για την επικεφαλίδα.

Ο χρόνος μου είναι λίγος για να συζητώ για τους τίτλους, τις επικεφαλίδες. Θέλω την ουσία,  η ψυχή μου βιάζεται…Μου μένουν λίγες καραμέλες στη σακούλα…

Θέλω να ζήσω δίπλα σε πρόσωπα με ανθρώπινη υπόσταση.

Που μπορούν να γελούν με τα λάθη τους.

Που δεν επαίρονται για το θρίαμβό τους.

Που δε θεωρούν τον εαυτό τους εκλεκτό, πριν από την ώρα τους.

Που δεν αποφεύγουν τις ευθύνες τους.

Που υπερασπίζονται την ανθρώπινη αξιοπρέπεια.

Και που το μόνο που επιθυμούν είναι να βαδίζουν μαζί με την αλήθεια και την ειλικρίνεια.

Το ουσιώδες είναι αυτό που αξίζει τον κόπο στη ζωή.

Θέλω να περιτριγυρίζομαι από πρόσωπα που ξέρουν να αγγίζουν την καρδιά των ανθρώπων…

Άνθρωποι τους οποίους τα σκληρά χτυπήματα της ζωής τους δίδαξαν πως μεγαλώνει κανείς με απαλά αγγίγματα στην ψυχή.

Ναι, βιάζομαι, αλλά μόνο για να ζήσω με την ένταση που μόνο η ωριμότητα μπορεί να σου χαρίσει.

Σκοπεύω να μην πάει χαμένη καμιά από τις καραμέλες που μου απομένουν…Είμαι σίγουρος ότι ορισμένες θα είναι πιο νόστιμες απ’όσες έχω ήδη φάει.

Σκοπός μου είναι να φτάσω ως το τέλος ικανοποιημένος και σε ειρήνη με τη συνείδησή μου και τους αγαπημένους μου…»

Mario de Andrade (Ποιητής, συγγραφέας, δοκιμιογράφος και μουσικολόγος από τη Βραζιλία).

 

Μηλιαράκης Σπυρίδων: Περί της σημασίας των βοτανικών εργαστηρίων. 1904.

Σπυρίδων Μηλιαράκης

Τίτλος:	Περί της σημασίας των βοτανικών εργαστηρίων: λόγος εκφωνηθείς τη 28 Ιουνίου 1904 επί τοις εγκαινίοις του βοτανικού εργαστηρίου του Εθνικού Πανεπιστημίου
Συγγραφέας:	Μηλιαράκης, Σπυρίδων,
Φυσική Περιγραφή:	22 σ. εικ. 23 εκ.
Εκδότης:	[Τυπογραφείον "Εστία" Κ. Μαϊσνερ & Ν. Καργαδούρη]
Ημ/νία έκδοσης:	1904
Τόπος έκδοσης:	[Εν Αθήναις]
Σχολή/Τμήμα:	Πανεπιστήμιο Αθηνών
Πλήρες Κείμενο:	Το πλήρες κείμενο: PDF